Yeniden Sipariş Noktası Nasıl Hesaplanır? Satış Hızı, Tedarik Süresi, Emniyet Payı, Stok Pozisyonu ve Sipariş Miktarı Eğitimi
Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır? Satış hızı, tedarik süresi, emniyet payı ve sipariş miktarı formülü: üç ürünle örnekli 8 derslik rehber.
İçindekiler 14 bölüm
- Bu eğitimin sonunda neleri yapabileceksiniz?
- Ders 1: Yeniden sipariş noktası nedir?
- Ders 2: Günlük satış hızı nasıl ölçülür?
- Ders 3: Tedarik süresi ve emniyet payı nasıl belirlenir?
- Ders 4: Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır?
- Ders 5: Stok pozisyonu nedir ve sipariş kararı nasıl verilir?
- Ders 6: Sipariş miktarı nasıl belirlenir?
- Ders 7: Kampanya ve sezonda nokta nasıl güncellenir ve hatanın maliyeti nedir?
- Ders 8: Yeniden sipariş noktası nasıl izlenir?
- Yeniden sipariş noktası hesaplanırken en sık yapılan hatalar nelerdir?
- NetKasam ile yeniden sipariş noktası takibi nasıl kolaylaşır?
- Mini sınav: Öğrendiklerinizi deneyin
- Sonuç: Siparişi stok bitince değil, noktaya inince verin
- Yeniden Sipariş Noktası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Stok tükendiğinde tedarikçiye sipariş vermek çok geçtir; çünkü ürün siparişten sonra günler hatta haftalar sonra gelir ve o sürede satış durur. Çok erken sipariş vermek de aynı derecede zararlıdır: depo dolar, nakit bağlanır. Yeniden sipariş noktası, bu iki hatanın arasındaki doğru anı gösteren stok seviyesidir: stok bu adede indiğinde sipariş verirsiniz ve yeni ürün, stok bitmeden önce gelir.
Bu yazı bir anlatım değil, 8 derslik bir uygulama eğitimidir. Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır sorusunu üç örnek ürün üzerinden cevaplayacağız: satış hızının ölçülmesini, tedarik süresi ve emniyet payını, yeniden sipariş noktası formülünü, stok pozisyonuna göre sipariş kararını, sipariş miktarını, kampanya ve sezonda güncellemeyi, geç ve aşırı siparişin maliyetini ve izleme göstergelerini. Sonda mini sınav ve cevap anahtarı var. Bütün rakamlar yöntemi göstermek için seçilmiş örnek değerlerdir; kendi verinizle aynı adımları izleyin.
Bu eğitimin sonunda neleri yapabileceksiniz?
Kısaca: Ürünlerinizin satış hızını ve tedarik süresini ölçecek, yeniden sipariş noktasını hesaplayacak, stok pozisyonuna göre ne zaman ve ne kadar sipariş vereceğinize karar vereceksiniz.
- 01ÖlçGünlük ortalama satış hızını bulun.
- 02Süre belirleOrtalama ve en uzun tedarik süresini yazın.
- 03Pay ekleEmniyet payını hesaplayın.
- 04HesaplaYeniden sipariş noktasını çıkarın.
- 05KarşılaştırStok pozisyonunu noktayla kıyaslayın.
- 06Sipariş verNoktaya inenlere hedef stoğa kadar sipariş verin.
Eğitimin 8 dersi: (1) yeniden sipariş noktası nedir, (2) satış hızı, (3) tedarik süresi ve emniyet payı, (4) formül ve hesap, (5) stok pozisyonu ve sipariş kararı, (6) sipariş miktarı, (7) kampanya ve sezonda güncelleme ile hata maliyeti, (8) izleme göstergeleri.
Ders 1: Yeniden sipariş noktası nedir?
Kısaca: Yeniden sipariş noktası, stok bu adede indiğinde tedarik siparişi verilmesi gereken seviyedir. Sipariş geldiğinde stoğun tükenmemesini sağlar.
Mantık basittir. Sipariş verdiğiniz andan ürün gelene kadar geçen sürede (tedarik süresi) satış devam eder. O süre boyunca satılacak adet kadar stok kalmışken sipariş verirseniz, yeni ürün tam stok biterken gelir. Satış beklenenden hızlı ya da tedarik beklenenden uzun olabileceği için bu adede bir emniyet payı eklenir. Emniyet stoğunun genel mantığı için emniyet stoğu nasıl hesaplanır yazısına bakabilirsiniz; bu yazı aynı payı basit bir yöntemle hesaplar ve yeniden sipariş noktasının içine koyar.
Yeniden sipariş noktası, ne zaman sipariş vereceğinizi söyler; ne kadar sipariş vereceğinizi ayrıca belirlersiniz (Ders 6). Yeni ürün için ilk sipariş miktarı gibi tarihçesi olmayan durumlar için yeni ürün için ilk sipariş miktarı nasıl belirlenir yazısına bakın.
Ders 2: Günlük satış hızı nasıl ölçülür?
Kısaca: Son sekiz haftanın toplam satışını gün sayısına bölün; kampanya ve stoksuz geçen günleri ayrı değerlendirin.
- Günlük satış hızı = Dönem satışı ÷ Dönemdeki gün sayısı
- Emniyet payı = (En uzun tedarik süresi − Ortalama tedarik süresi) × Günlük satış hızı
- Yeniden sipariş noktası = Günlük satış hızı × Ortalama tedarik süresi + Emniyet payı
Örnek ürün X son 8 haftada (56 gün) 672 adet sattı: günlük satış 672 ÷ 56 = 12 adet. Hesaba kampanya günleri ve stokta olmadığı için satılamayan günler girmemelidir; çünkü ilki hızı olduğundan yüksek, ikincisi olduğundan düşük gösterir. Satışları tahmin etmek için satış tahmini nasıl yapılır yazısındaki yöntemleri kullanabilirsiniz; tahminin doğruluğunu satış tahmini doğruluğu nasıl ölçülür yazısıyla izleyin.
Satış hızı tüm ürünlerde aynı sürede ölçülmez: hızlı ürünlerde son 4-8 hafta, yavaş ürünlerde son 12-16 hafta daha dengeli sonuç verir. Ürünleri sınıflayıp sıklıkla kontrol edeceğinizi belirlemek için ABC analizi nasıl yapılır yazısına bakın.
Ders 3: Tedarik süresi ve emniyet payı nasıl belirlenir?
Kısaca: Tedarik süresi, siparişten ürünün rafa girişine kadar geçen gündür. Ortalama ve en uzun süreyi son siparişlerden ölçün; aradaki farkı satış hızıyla çarparak emniyet payını bulun.
Tedarik süresi yalnız tedarikçinin hazırlık süresi değildir: sipariş onayı, hazırlık, nakliye, mal kabul ve rafa yerleştirme süresinin toplamıdır. Mal kabul tarafı için mal kabul nasıl yapılır yazısına bakın. Tedarikçilerin süre tutarlılığını tedarikçi performansı nasıl ölçülür yazısıyla izlersiniz; süresi çok oynayan tedarikçide emniyet payı büyür.
| Ürün | Günlük satış | Ortalama tedarik | En uzun tedarik | Emniyet payı |
|---|---|---|---|---|
| Ürün X | 12 adet | 9 gün | 12 gün | (12 − 9) × 12 = 36 adet |
| Ürün Y | 5 adet | 14 gün | 17 gün | (17 − 14) × 5 = 15 adet |
| Ürün Z | 2 adet | 21 gün | 26 gün | (26 − 21) × 2 = 10 adet |
Bu yöntem basit bir emniyet payıdır: tedarik gecikmesine karşı korur, satışın ani artışına karşı korumaz. Satış dalgalıysa emniyet stoğu yazısındaki istatistiksel yöntemi kullanın. Basit yöntem, çoğu işletme için ilk adım olarak yeterlidir ve her ürüne ayrı hesaplanır.
Ders 4: Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır?
Kısaca: Günlük satış hızını ortalama tedarik süresiyle çarpın ve emniyet payını ekleyin.
| Ürün | Tedarik süresinde satış | Emniyet payı | Yeniden sipariş noktası |
|---|---|---|---|
| Ürün X | 12 × 9 = 108 | 36 | 144 adet |
| Ürün Y | 5 × 14 = 70 | 15 | 85 adet |
| Ürün Z | 2 × 21 = 42 | 10 | 52 adet |
- Tedarik süresinde satılacak adet108 ₺%75
- Emniyet payı36 ₺%25
Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Toplam: 108 + 36 = 144 adet.
- Ürün X (12 adet/gün, 9 gün)144 adet
- Ürün Y (5 adet/gün, 14 gün)85 adet
- Ürün Z (2 adet/gün, 21 gün)52 adet
Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Nokta = günlük satış × ortalama tedarik süresi + emniyet payı.
Z'nin satışı X'in altıda biri olmasına rağmen tedarik süresi uzun olduğu için noktası düşük değildir. Yavaş ama uzun tedarikli ürünlerin tükenmesi çoğu zaman en geç fark edilen sorundur. Yeniden sipariş noktasını NetKasam'da ürünün kritik stok miktarı olarak girebilirsiniz; stok bu adede düşünce sistem bildirim gönderir (stok yönetimi).
Okumanızı öneririzEmniyet Stoğu Nasıl Hesaplanır?Ders 5: Stok pozisyonu nedir ve sipariş kararı nasıl verilir?
Kısaca: Karar rafta sayılan stoğa değil stok pozisyonuna göre verilir: eldeki stok + yoldaki sipariş − müşteriye ayrılmış (bekleyen) sipariş.
Raftaki stok yanıltıcıdır: yolda gelen sipariş varsa ikinci kez sipariş vermek fazla stok yaratır; müşteriye ayrılmış ama henüz gönderilmemiş ürün varsa raftaki adet satılabilir değildir. Bu yüzden karşılaştırma stok pozisyonuyla yapılır.
- Rafta sayılan eldeki stok150 adet
- Müşteriye ayrılmış bekleyen siparişler−25 adet
- Stok pozisyonu (yolda sipariş yok)125 adet
Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Hesap: 150 + 0 − 25 = 125 adet.
| Ürün | Stok pozisyonu | Yeniden sipariş noktası | Karar | Kapsama günü |
|---|---|---|---|---|
| Ürün X | 125 | 144 | Sipariş ver (noktanın altında) | 125 ÷ 12 = 10,4 gün |
| Ürün Y | 95 | 85 | Bekle (noktanın üstünde) | 95 ÷ 5 = 19 gün |
| Ürün Z | 48 | 52 | Sipariş ver (noktanın altında) | 48 ÷ 2 = 24 gün |
X'in stoğu 10,4 gün yetecek durumdadır ve tedarik süresi 9 gündür; yani bugün sipariş verilmezse yeni ürün stok bitmeden gelemez. Kapsama günü ile tedarik süresini yan yana okumak kararı netleştirir. Stoğu rafta sayarak doğrulamak için stok sayımı nasıl yapılır yazısına, stoğun ne kadar hızlı döndüğünü izlemek için stok devir hızı nasıl hesaplanır yazısına bakın.
Ders 6: Sipariş miktarı nasıl belirlenir?
Kısaca: Sipariş miktarı, hedef stok seviyesinden stok pozisyonunu çıkararak bulunur. Hedef seviye, sipariş aralığı boyunca ve tedarik süresince satılacak adetle emniyet payının toplamıdır.
- Hedef stok seviyesi = Günlük satış × (Tedarik süresi + Sipariş aralığı) + Emniyet payı
- Sipariş miktarı = Hedef stok seviyesi − Stok pozisyonu
Ürün X için sipariş aralığı 21 gündür (üç haftada bir sipariş verilir). Hedef stok seviyesi 12 × (9 + 21) + 36 = 12 × 30 + 36 = 396 adettir. Stok pozisyonu 125 olduğuna göre sipariş miktarı 396 − 125 = 271 adettir. Tedarikçinin asgari sipariş adedi ya da koli çarpanı varsa miktar buna göre yukarı yuvarlanır.
Sipariş aralığını belirleyen etkenler tedarikçinin asgari adedi, nakliye maliyeti, nakit durumu ve depo kapasitesidir. Aralık uzadıkça sipariş sayısı ve nakliye maliyeti düşer ama ortalama stok ve bağlı nakit artar. Tedarikçi ödemelerinin planlanması için tedarikçi ödemeleri nasıl planlanır yazısına bakın; çünkü yüksek miktarlı siparişin nakit etkisi ödeme tarihine bağlıdır.
Ders 7: Kampanya ve sezonda nokta nasıl güncellenir ve hatanın maliyeti nedir?
Kısaca: Satış hızı değişince nokta da değişir. Kampanya ve sezon öncesi noktayı yeni hıza göre yeniden hesaplayın; geç sipariş satış kaybettirir, aşırı sipariş nakdi bağlar.
Kampanyada ürün X'in günlük satışı 12'den 18'e çıkıyor. Emniyet payı (12 − 9) × 18 = 54, nokta 18 × 9 + 54 = 162 + 54 = 216 adet olur; normal noktanın (144) 72 adet üstündedir. Noktayı güncellemeyen işletme kampanya başladığında stok bitişini çok geç fark eder. Kampanya hazırlığı için yoğun kampanya dönemine nasıl hazırlanılır, mevsimsel ürünler için sezonluk ürün stoğu nasıl planlanır yazılarına bakın.
| Hata | Hesap | Maliyet |
|---|---|---|
| Siparişi 3 gün geç vermek (Ürün X) | 3 gün × 12 adet = 36 adet satılamaz; birim katkı payı 80 ₺ ise 36 × 80 | 2.880 ₺ kaçan kâr |
| Gereğinden 30 gün fazla stok almak (Ürün X) | 30 gün × 12 = 360 adet fazla; alış maliyeti 150 ₺ ise 360 × 150 = 54.000 ₺ bağlı stok; aylık %3 sermaye maliyeti | 1.620 ₺/ay |
Geç siparişin bedeli bir defalıktır ama tekrarlanabilir; aşırı siparişin bedeli her ay yeniden doğar ve ürün satılmazsa ölü stoğa dönüşür. Ölü stok yönetimi için ölü stok nasıl eritilir yazısına bakın. Tükenmenin gerçek maliyetini stoksuzluk maliyeti nasıl hesaplanır yazısıyla hesaplayabilirsiniz. Çok kanallı satışta stoğun kanallara gösterilmesi ayrı bir konudur: pazaryerinde aşırı satış nasıl önlenir yazısına bakın.
Ders 8: Yeniden sipariş noktası nasıl izlenir?
Kısaca: Beş göstergeyi aylık izleyin: noktanın altına inen ürün sayısı, tükenen ürün sayısı, kapsama günü, tedarik süresi sapması ve nokta güncelleme tarihi.
| Gösterge | Nasıl hesaplanır | Örnek değer |
|---|---|---|
| Noktanın altındaki ürün | Stok pozisyonu ≤ nokta olan ürün sayısı | 3 üründen 2'si |
| Tükenen ürün | Stoğu sıfırlanan ürün sayısı | Hedef: 0 |
| Kapsama günü | Stok pozisyonu ÷ Günlük satış | X: 10,4 gün |
| Tedarik süresi sapması | Gerçekleşen − Planlanan tedarik süresi | Y: +2 gün ise emniyet payı gözden geçirilir |
| Güncelleme tarihi | Son hesaplama tarihi | Üç ayda bir |
- 144 adetÜrün X'in yeniden sipariş noktası
- 125 adetÜrün X'in stok pozisyonu (nokta altında)
- 271 adetÜrün X için sipariş miktarı
- 216 adetkampanyada Ürün X'in yeni noktası
Noktayı en az üç ayda bir yeniden hesaplayın; çünkü satış hızı ve tedarik süresi değişir. Kritik stok bildirimi aldığınızda yalnız siparişi vermekle kalmayın, noktanın hâlâ doğru olup olmadığına da bakın. Raporları haftalık yönetim raporuna eklemek için haftalık yönetim raporu nasıl hazırlanır yazısındaki düzeni kullanabilirsiniz. Stok yazılımı seçerken hangi özelliklere bakılacağını stok takip programı nasıl seçilir yazısında anlattık.
Okumanızı öneririzSipariş Karşılama Oranı Nasıl Ölçülür? Satır, Sipariş ve Adet Bazlı Oran, Eksik Satır Nedenleri, Kaçan Satışın Değeri, Sayım Farkı, Kanal Stok Gecikmesi ve Hedefe Giden Yol EğitimiYeniden sipariş noktası hesaplanırken en sık yapılan hatalar nelerdir?
- Rafta sayılan stoğa bakmak. Yoldaki ve bekleyen siparişler hesaba katılmazsa kararlar yanlış verilir.
- Tedarik süresini yalnız tedarikçiden almak. Nakliye, mal kabul ve rafa yerleştirme de süredir.
- Emniyet payını eklememek. Tedarik gecikince stok biter.
- Kampanya günlerini hıza katmak. Nokta olduğundan yüksek çıkar ve fazla stok alınır.
- Stoksuz günleri hıza katmak. Satılamayan günler hızı düşük gösterir.
- Noktayı bir kez hesaplayıp bırakmak. Satış hızı ve tedarik süresi değişir.
- Tüm ürünlere aynı kuralı uygulamak. Hızlı ürünle yavaş ürünün noktası aynı mantıkla ama ayrı hesaplanmalıdır.
NetKasam ile yeniden sipariş noktası takibi nasıl kolaylaşır?
- Kritik stok uyarısı. Ürün için kritik stok miktarını yeniden sipariş noktası olarak girersiniz; stok o adede düşünce bildirim gelir, ürün tükenmeden tedarik sürecini başlatırsınız (stok yönetimi).
- Stok hareketleri raporu. Satış hızını detaylı stok hareketleri raporundan çıkarırsınız.
- Çoklu depo. Şube ve depo stoklarını anlık görür, toplam stok pozisyonunu hesaplarsınız (şube ve depo yönetimi).
- Varyant yönetimi. Sınırsız varyantın stoğunu ayrı ayrı izlersiniz; beden ve renk bazında nokta tanımlayabilirsiniz.
- Pazaryeri entegrasyonu. Siparişle stok otomatik düşer, güncel stok kanallara aktarılır (pazaryeri entegrasyonu).
- Kayıtlı raporlar. Noktanın altındaki ürünler raporunu kaydeder, Excel'e aktarırsınız (raporlar).
- Ön muhasebe ücretsiz. e-Fatura, cari, stok, kasa, banka ve gider yönetimi her pakette ücretsizdir; ayrıntı için fiyatlar sayfasına bakın.
Mini sınav: Öğrendiklerinizi deneyin
Kısaca: Aşağıdaki 5 soruyu cevaplayın, ardından cevap anahtarıyla karşılaştırın. 4 ya da 5 doğru, eğitimi tamamladığınızı gösterir.
- 56 günde 672 adet satılan ürünün günlük satış hızı kaçtır?
- Günlük satış 12, ortalama tedarik 9 gün, en uzun tedarik 12 gün ise emniyet payı kaç adettir?
- Aynı ürünün yeniden sipariş noktası nedir?
- Eldeki 150, yoldaki 0, bekleyen sipariş 25 ise stok pozisyonu kaçtır?
- Günlük satış 18'e çıkarsa (tedarik 9, en uzun 12 gün) yeni yeniden sipariş noktası nedir?
Cevap anahtarı:
- 672 ÷ 56 = 12 adet.
- (12 − 9) × 12 = 36 adet.
- 12 × 9 + 36 = 108 + 36 = 144 adet.
- 150 + 0 − 25 = 125 adet.
- Emniyet (12 − 9) × 18 = 54; nokta 18 × 9 + 54 = 216 adet.
Yeniden Sipariş Noktası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Yeniden sipariş noktası nedir?
Stok bu adede indiğinde tedarik siparişi verilmesi gereken seviyedir. Tedarik süresi boyunca satılacak adet ile emniyet payının toplamıdır.
Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır?
Günlük satış hızı ortalama tedarik süresiyle çarpılır ve emniyet payı eklenir. Örneğin günde 12 adet ve 9 günlük tedarikte, 36 adet emniyetle nokta 144 adettir.
Emniyet payı nasıl bulunur?
En uzun tedarik süresinden ortalama tedarik süresi çıkarılır ve günlük satış hızıyla çarpılır. Satış dalgalıysa istatistiksel emniyet stoğu yöntemi kullanılabilir.
Stok pozisyonu nedir?
Eldeki stok ile yoldaki siparişlerin toplamından müşteriye ayrılmış bekleyen siparişlerin çıkarılmasıyla bulunan adettir. Sipariş kararı bu adede göre verilir.
Sipariş miktarı nasıl belirlenir?
Hedef stok seviyesi hesaplanır: günlük satış × (tedarik süresi + sipariş aralığı) + emniyet payı. Bundan stok pozisyonu çıkarılır ve tedarikçinin asgari adedine göre yuvarlanır.
Kampanya döneminde nokta değişir mi?
Evet. Satış hızı artınca hem tedarik süresindeki satış hem emniyet payı artar. Kampanya öncesi nokta yeni hıza göre yeniden hesaplanır.
Yeniden sipariş noktası ne sıklıkla güncellenmeli?
En az üç ayda bir; ayrıca satış hızı ya da tedarik süresi belirgin değiştiğinde. Kampanya ve sezon öncesi ayrıca hesaplanmalıdır.
Kritik stok uyarısı ile yeniden sipariş noktası aynı mıdır?
Kritik stok miktarını yeniden sipariş noktası olarak girerseniz aynı işlevi görür: stok bu adede düşünce bildirim gelir ve sipariş sürecini başlatırsınız.
Sonuç: Siparişi stok bitince değil, noktaya inince verin
Bugün yapabileceğiniz en faydalı iş, en çok satan beş ürününüz için son sekiz haftanın günlük satışını ve son üç siparişin tedarik süresini bulmaktır. Ardından yeniden sipariş noktasını hesaplayıp kritik stok miktarı olarak girin. Noktaya inen ürün için stok pozisyonunu kontrol edip siparişi verin; üç ay sonra noktaları yeniden hesaplayın.
Ön Muhasebe Artık Tamamen Ücretsiz
NetKasam ile ön muhasebe ve e-Fatura işlemlerini hiçbir ücret ödemeden yönetin. Cari hesap, stok, tahsilat ve daha fazlası tek panelde, tamamen ücretsiz.