Sipariş Karşılama Oranı Nasıl Ölçülür? Satır, Sipariş ve Adet Bazlı Oran, Eksik Satır Nedenleri, Kaçan Satışın Değeri, Sayım Farkı, Kanal Stok Gecikmesi ve Hedefe Giden Yol Eğitimi
Sipariş karşılama oranı nasıl ölçülür? Satır, sipariş ve adet bazlı oran, eksik satır nedenleri ve kaçan satışın değeri: örnekli 8 derslik rehber.
İçindekiler 14 bölüm
- Bu eğitimin sonunda neleri yapabileceksiniz?
- Ders 1: Sipariş karşılama oranı nasıl tanımlanır?
- Ders 2: Örnek ay için karşılama oranı nasıl hesaplanır?
- Ders 3: Eksik satırların nedenleri nelerdir?
- Ders 4: Kaçan satışın değeri nasıl hesaplanır?
- Ders 5: Sistem stoğu ile raf stoğu farkı nasıl kapatılır?
- Ders 6: Satış kanallarındaki stok gecikmesi nasıl önlenir?
- Ders 7: Karşılama oranı %98'e nasıl çıkarılır?
- Ders 8: Karşılama oranı nasıl izlenir?
- Sipariş karşılama ölçümünde en sık yapılan hatalar nelerdir?
- NetKasam ile sipariş karşılama takibi nasıl kolaylaşır?
- Mini sınav: Öğrendiklerinizi deneyin
- Sonuç: Eksik çıkan siparişin nedenini kaydedin
- Sipariş Karşılama Oranı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Müşteri siparişi verdiğinde ürünü rafta olduğuna güvenir. Depo ise bazen siparişin bir kalemini bulamaz, bazen stokta göründüğü hâlde rafta olmayan ürünle karşılaşır, bazen de sistem stoğu geç güncellediği için aynı ürün iki kez satılmıştır. Bu durumların her biri küçük bir sorun gibi görünür; ama toplandığında siparişlerin önemli bir kısmının eksik, geç ya da iptal edilmiş çıkması demektir. Sipariş karşılama oranı, bu kaybı tek bir rakamla görünür kılar.
Bu yazı bir anlatım değil, 8 derslik bir uygulama eğitimidir. Sipariş karşılama oranı nasıl ölçülür sorusunu ayda 5.000 sipariş alan örnek bir işletme üzerinden cevaplayacağız: üç farklı karşılama ölçüsünü (satır, sipariş, adet), örnek ay için hesabı, eksik satırların nedenlerini, kaçan satışın değerini, sistem stoğu ile raf stoğu farkını, satış kanallarındaki stok eşleşmesini, hedefe giden yolu ve izleme göstergelerini. Sonda mini sınav ve cevap anahtarı var. Bütün rakamlar yöntemi göstermek için seçilmiş örnek değerlerdir; kendi verinizle aynı adımları izleyin.
Bu eğitimin sonunda neleri yapabileceksiniz?
Kısaca: Karşılama oranını satır, sipariş ve adet bazında hesaplayacak, eksiklerin nedenlerini ayıracak, kaçan satışın değerini bulacak ve oranı %98'e taşıyan eylem sırasını belirleyeceksiniz.
- 01TanımlaSatır, sipariş ve adet bazlı üç ölçüyü yazın.
- 02HesaplaDönemin oranlarını siparişlerden çıkarın.
- 03Neden bulEksik satırları nedenlerine ayırın.
- 04DeğerleKaçan satışın cirosunu ve katkısını bulun.
- 05DüzeltEn büyük nedenden başlayıp eylem sırası kurun.
- 06İzleOranı haftalık takip edin.
Eğitimin 8 dersi: (1) karşılama oranı nasıl tanımlanır, (2) örnek ay için hesap, (3) eksik satırların nedenleri, (4) kaçan satışın değeri, (5) sistem stoğu ile raf stoğu farkı, (6) kanallardaki stok gecikmesi, (7) %98 hedefine giden yol, (8) izleme göstergeleri.
Ders 1: Sipariş karşılama oranı nasıl tanımlanır?
Kısaca: Karşılama oranı üç şekilde ölçülür: satır bazında (kaç kalem karşılandı), sipariş bazında (kaç sipariş eksiksiz çıktı) ve adet bazında (kaç adet gönderildi).
- Satır karşılama oranı = Tam karşılanan sipariş satırı ÷ Toplam sipariş satırı
- Sipariş karşılama oranı = Eksiksiz karşılanan sipariş ÷ Toplam sipariş
- Adet karşılama oranı = Gönderilen adet ÷ Sipariş edilen adet
Üçü farklı bir şey söyler. Satır oranı, depoda kaç ürünün bulunduğunu gösterir; stok sağlığının ölçüsüdür. Sipariş oranı, müşterinin ne sıklıkla eksiksiz teslim aldığını gösterir; müşteri deneyiminin ölçüsüdür. Adet oranı ise toplu siparişlerde ya da çok adetli kalemlerde ne kadarının karşılandığını gösterir. Aynı işletme için satır oranı %95 iken sipariş oranı %94 olabilir, çünkü bir siparişte tek bir kalem eksik olsa bile sipariş bütün olarak eksik sayılır. Sipariş başına kalem sayısı arttıkça sipariş oranı satır oranından daha hızlı düşer.
"Karşılandı" tanımı da yazılı olmalıdır: ürün sipariş edilen miktarda, söz verilen sürede ve sağlam olarak gönderilmişse karşılanmıştır. Kısmi gönderim, sonradan tamamlanan sevkiyat ve iptal edilen satır karşılanmamış sayılır. Siparişin sonradan eksik çıkması iptal sürecini tetikler; bu sürecin kuralları için sipariş iptali nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.
Ders 2: Örnek ay için karşılama oranı nasıl hesaplanır?
Kısaca: Örnek ayda 5.000 siparişte 6.800 satır ve 9.500 adet vardır. Satır oranı %95,0, sipariş oranı %94,0, adet oranı %96,0 çıkar.
| Ölçü | Toplam | Karşılanan | Oran |
|---|---|---|---|
| Satır | 6.800 | 6.460 | %95,0 |
| Sipariş | 5.000 | 4.700 | %94,0 |
| Adet | 9.500 | 9.120 | %96,0 |
5.000 siparişin 4.700'ü eksiksiz çıkmıştır. Kalan 300 sipariş iki gruba ayrılır: 260 sipariş kısmen karşılanmış (bir ya da birkaç kalemi eksik, kalanı gönderilmiş), 40 sipariş eksik ürün yüzünden tamamen iptal edilmiştir. Yani siparişlerin %5,2'si kısmi, %0,8'i iptaldir.
| Sipariş sonucu | Sipariş sayısı | Pay |
|---|---|---|
| Eksiksiz karşılanan | 4.700 | %94,0 |
| Kısmen karşılanan | 260 | %5,2 |
| Tamamen iptal edilen | 40 | %0,8 |
| Toplam | 5.000 | %100 |
- Eksiksiz karşılanan4.700 ₺%94
- Kısmen karşılanan260 ₺%5,2
- Tamamen iptal edilen40 ₺%0,8
Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Toplam 5.000 siparişe eşittir.
Hesapta bir ayrıntıya dikkat edin: 6.800 − 6.460 = 340 satır eksiktir ve bu eksik satırlar 300 eksik siparişe dağılmıştır. Yani eksik siparişlerin her biri ortalama 340 ÷ 300 ≈ 1,13 eksik satır içerir; çoğunda tek kalem eksiktir, birkaçında birden fazla. Siparişlerin toplam kargoya verme süresini ayrıca ölçmek için kargoya verme süresi nasıl ölçülür ve kısaltılır yazısına bakın.
Ders 3: Eksik satırların nedenleri nelerdir?
Kısaca: Eksik satırı dört nedenden birine bağlayın: stokta yok, sistemde var rafta yok, kusurlu ürün ve kanal stok gecikmesi. Hangi neden baskınsa çözüm ondan başlar.
Örnek ayın 340 eksik satırı sipariş sırasında girilen neden koduna göre şöyle dağılıyor:
| Neden | Eksik satır | Pay | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Stokta yok | 170 | %50,0 | Sistemde de gerçekte de stok yok |
| Sistemde var, rafta yok | 85 | %25,0 | Sayım farkı; kayıtlı stok fiziksel stoktan fazla |
| Kusurlu ya da hasarlı | 51 | %15,0 | Ürün toplanırken kusurlu bulundu |
| Kanal stok gecikmesi | 34 | %10,0 | Stok bitti, kanalda hâlâ satışa açıktı |
| Toplam | 340 | %100 |
- Stokta yok170 satır
- Sistemde var, rafta yok85 satır
- Kusurlu ya da hasarlı51 satır
- Kanal stok gecikmesi34 satır
Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Toplam 170 + 85 + 51 + 34 = 340 eksik satır.
Bu dağılımdan önemli bir sonuç çıkar: eksik satırların yalnız %50'si gerçek stoksuzluktur; geri kalan 170 satır, yani diğer yarısı stok bilgisinin yanlışlığından ya da süreç hatasından doğar. Bunlar yeni alımla değil, kayıt düzeniyle çözülür. Sayım farkı kaynaklı 85 satır için stok farkı nasıl bulunur ve kapatılır yazısı, kusurlu ürün için ise tedarikçi performansı nasıl ölçülür yazısı kullanılabilir.
Ders 4: Kaçan satışın değeri nasıl hesaplanır?
Kısaca: Eksik satır sayısı ortalama satır değeriyle çarpılırsa kaçan ciro, ürün maliyeti ve satış giderleri düşülürse kaçan katkı bulunur.
Örnek işletmede ortalama satır değeri 450 ₺'dir. 340 eksik satırın cirosu 340 × 450 = 153.000 ₺'dir. Bu cironun ürün maliyeti %60, satış giderleri (komisyon, kargo, ambalaj) %15 kabul edilirse katkı oranı %25 olur.
- Kaçan satış cirosu (340 satır × 450 ₺)153.000 ₺
- Ürün maliyeti (%60)−91.800 ₺
- Satış giderleri (%15)−22.950 ₺
- Kaçan katkı38.250 ₺
Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Toplam: 153.000 − 91.800 − 22.950 = 38.250 ₺.
Bu hesapta kaçan katkı yalnız eksik satırların kendisini içerir. Eksik ürün yüzünden iptal edilen 40 siparişin bütününü değil, bu siparişlerdeki eksik satırı. Ama tek satırı eksik çıkan ve iptal olan bir siparişte müşteri diğer kalemlerden de vazgeçer; bu "sepet kaybı" ayrıca ölçülürse zarar daha yüksektir. Kaçan satışın stoksuzluk tarafını ayrıntılı hesaplamak için stoksuzluk maliyeti nasıl hesaplanır yazısını kullanabilirsiniz. Ürün maliyeti ve katkı hesabının nasıl kurulduğunu kâr marjı nasıl hesaplanır yazısında anlattık.
Ders 5: Sistem stoğu ile raf stoğu farkı nasıl kapatılır?
Kısaca: Sistemde var, rafta yok sorunu, sayım farkıdır. Döngüsel sayımla en çok sipariş alan ürünler daha sık sayılırsa 85 satırlık bu eksiğin büyük kısmı kapanır.
Sistemde görünen stoğun rafta bulunmaması üç nedenle olur: yanlış toplama sonrası başka ürünün çıkması, sayımda yazılmayan hasar ve fire, giriş ya da çıkışın kayda geç geçmesi. Çözüm yıllık tek sayım değil, riskli ürünlerde sık sayımdır. Basit bir kural: son 90 günde en çok eksik satır çıkaran 30 ürünü haftalık, kalanları aylık sayın. Örnekte 85 eksik satırın %60'ının bu 30 üründen geldiği görülsün; bu ürünleri haftalık saymak ilk ayda eksik satırı 85'ten yaklaşık 34'e (85 × %40) düşürür.
| Sayım sıklığı | Ürün sayısı | Eksik satır (örnek) |
|---|---|---|
| Yıllık tek sayım | Tüm ürünler | 85 |
| 30 riskli ürün haftalık, kalanı aylık | 30 + diğerleri | ≈ 34 |
Hesap: 85 satırın %60'ı 51 satırdır ve bu 51 satırın tamamının düzeldiği varsayılırsa kalan 85 − 51 = 34 satır olur. Sayımın nasıl planlanacağını ve kayıtla fiziksel stoğun nasıl eşleştirileceğini stok sayımı nasıl yapılır yazısında anlattık. Toplama sırasında yanlış ürünün çıkmasını önlemek için ise sipariş toplama ve paketleme nasıl yapılır yazısındaki kontrol adımlarını uygulayın. Barkod okutma, raf yeri etiketi ve ürün kodu doğrulaması bu hataların büyük kısmını yakalar; kuruluma barkod sistemi nasıl kurulur yazısından başlayabilirsiniz.
Ders 6: Satış kanallarındaki stok gecikmesi nasıl önlenir?
Kısaca: Stok bittiği hâlde kanalda satışa açık kalan ürün, 34 eksik satırın kaynağıdır. Stok güncellemesi gecikmesin diye tek merkezden yönetim ve alt sınır tanımlayın.
Birden çok satış kanalında aynı stok kullanılıyorsa, bir kanalda satış olduğunda diğer kanallarda stok anında düşmelidir. Güncelleme geç kalırsa iki kanalda aynı son ürün satılabilir. Bu nedenle iki önlem birlikte uygulanır. Birincisi, stoğu tek merkezde tutmak ve değişimi kanallara oradan yaymaktır; ayrıntı için pazaryeri stok senkronizasyonu nasıl yapılır ve mağaza ve e-ticaret stoğu tek merkezde nasıl yönetilir yazılarına bakın. İkincisi, kanallara gösterilen stoğun bir kısmını güvenlik payı olarak ayırmaktır: gerçek stok 5 adetken kanalda 3 gösterilirse güncelleme gecikmesi tamponlanır.
Güvenlik payı, düşük stoklu ürünlerde kullanılır; çok stoğu olan üründe gerekmez. Payın ne kadar olacağı sipariş sıklığıyla belirlenir; hızlı satılan ürünlerde 2-3 adet tampon yeterlidir. Hızlı dönen ürünlerde alt sınır tanımlamak için emniyet stoğu nasıl hesaplanır yazısındaki yöntemi kullanın.
Ders 7: Karşılama oranı %98'e nasıl çıkarılır?
Kısaca: Önce kayıt ve süreç hatalarını (sayım farkı, kanal gecikmesi) gidererek %96,75'e, ardından gerçek stoksuzluğun yarısını emniyet stoğuyla kapatarak %98'e ulaşın.
Hedefi %98 koyalım: 6.800 satırın %2'si, yani 136 satır eksik kalabilir. Şu an 340 eksik satır var; 204 satırlık iyileştirme gerekir. Eylem sırası şöyledir:
- Kayıt ve süreç hatalarını gider. Sayım farkı (85) ve kanal stok gecikmesi (34) toplam 119 satırdır. Bunların tamamının giderildiği varsayılırsa (ders 5'teki haftalık sayım ilk adımdır, tam düzelme birkaç ay sürer) eksik 340 − 119 = 221 satıra iner ve oran (6.800 − 221) ÷ 6.800 = 6.579 ÷ 6.800 = %96,75 olur.
- Stokta yok satırlarının yarısını önle. 170 satırın yarısı (85) emniyet stoğu ve kritik stok uyarısıyla önlenirse eksik 221 − 85 = 136 satıra iner; oran 6.664 ÷ 6.800 = %98,0.
- Kusurlu ürün satırlarını azalt. 51 satır tedarikçiye geri bildirimle ve giriş kontrolüyle zamanla düşer; bu eylem hedefin üstüne ek kazanç sağlar.
- Başlangıç%95,00
- Sayım ve kanal hatası giderilince%96,75
- Stoksuzluğun yarısı önlenince%98,00
Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Oran: (6.800 − eksik satır) ÷ 6.800.
%98'e ulaşıldığında kaçan katkı da düşer: 340 yerine 136 eksik satır kalır; kurtarılan 204 satır 204 × 450 = 91.800 ₺ ciro ve 91.800 × %25 = 22.950 ₺ katkı demektir. Yani karşılama oranını üç puan yükseltmek, aylık yaklaşık 23 bin ₺ ek kâr anlamına gelir. Kritik stok eşiğini ürün bazında belirlemek için emniyet stoğu nasıl hesaplanır yazısından yararlanın; yoğun dönemlerde oranın düşmemesi için ayrıca yoğun kampanya dönemine nasıl hazırlanılır yazısına bakın.
Okumanızı öneririzStoksuzluk Maliyeti Nasıl Hesaplanır?Ders 8: Karşılama oranı nasıl izlenir?
Kısaca: Haftalık tabloda satır karşılama oranı, sipariş karşılama oranı, eksik satırın nedene göre dağılımı ve kaçan katkıyı izleyin.
| Gösterge | Nasıl hesaplanır | Örnek değer |
|---|---|---|
| Satır karşılama oranı | Karşılanan satır ÷ Toplam satır | %95,0 |
| Sipariş karşılama oranı | Eksiksiz sipariş ÷ Toplam sipariş | %94,0 |
| Gerçek stoksuzluk payı | Stokta yok satırı ÷ Eksik satır | %50,0 |
| Kayıt ve süreç kaynaklı pay | Sayım + kanal gecikmesi ÷ Eksik satır | %35,0 |
| Kaçan katkı | Eksik satır × Satır değeri × Katkı oranı | 38.250 ₺ |
- %95satır karşılama oranı
- %94eksiksiz karşılanan sipariş oranı
- 38.250 ₺eksik satırların aylık katkı kaybı
- 22.950 ₺oran %98'e çıkınca kurtarılan aylık katkı
Haftalık izleme, aylık izlemeden daha duyarlıdır; bir ürünün stoğunun bittiği hafta eksik satırlar patlar, ay sonunda sıradan bir ortalamada kaybolur. Gösterge tablosunu haftalık rapora eklemek için haftalık yönetim raporu nasıl hazırlanır yazısındaki düzeni kullanın. Oranın alarm eşiği olarak satır karşılama %96'nın altına düşünce depo sorumlusuna bildirim gitmesini önerebiliriz; eşik kendi geçmiş verinizden belirlenmelidir.
Okumanızı öneririzGenel Gider Payı Ürünlere Nasıl Dağıtılır? Sabit Giderler, Dağıtım Anahtarı, Ciroya ve Siparişe Göre Pay, Faaliyete Göre Dağıtım ve Gerçek Ürün Kârı EğitimiSipariş karşılama ölçümünde en sık yapılan hatalar nelerdir?
- Yalnız satır oranına bakmak. Satır oranı %95 görünür, siparişlerin %6'sı eksik gider.
- Eksik nedenini kaydetmemek. Sorun bilinir ama kaynağı bilinmez, çözüm yanlış yere yönelir.
- Her eksiği stoksuzluk saymak. Yarısı kayıt ve süreç hatasıdır; yeni alım bu kısmı çözmez.
- Kısmi gönderimi karşılanmış saymak. Müşteri için sipariş eksiktir, hesapta da öyle yer almalıdır.
- Kaçan satışı yalnız ciro olarak görmek. Asıl kayıp katkıdır; sepet kaybı ve müşteri güveni de eklenir.
- Oranı yılda bir ölçmek. Sorun kalıcı hâle gelir; haftalık takip gerekir.
- Kanal stoğunu gecikmeli güncellemek. Aynı son ürün iki kez satılır, iptal ve müşteri şikâyeti doğar.
NetKasam ile sipariş karşılama takibi nasıl kolaylaşır?
- Tek ekran sipariş yönetimi. Farklı kanallardan gelen siparişleri bir arada görür, eksik ve iptal edilen siparişleri ayırırsınız (sipariş yönetimi).
- Stok hareketleri. Ürünün giriş, çıkış ve satış geçmişini izler, sayım farkının nedenini bulursunuz (stok yönetimi).
- Kritik stok raporu. Ürünlerinize kritik stok miktarı belirler, alt sınıra düşünce haberdar olursunuz.
- Tek kaynaktan stok. Pazaryeri ve e-ticaret siparişleri geldikçe stok düşer, kanal stoğu gecikmez.
- Şube ve depo bazlı durum. Stoğu her lokasyon için ayrı görürsünüz (şube ve depo yönetimi).
- Kayıtlı raporlar. Haftalık raporu kaydeder, Excel'e aktarırsınız (raporlar).
- Ön muhasebe ücretsiz. e-Fatura, cari, stok, kasa, banka ve gider yönetimi her pakette ücretsizdir; ayrıntı için fiyatlar sayfasına bakın.
Mini sınav: Öğrendiklerinizi deneyin
Kısaca: Aşağıdaki 5 soruyu cevaplayın, ardından cevap anahtarıyla karşılaştırın. 4 ya da 5 doğru, eğitimi tamamladığınızı gösterir.
- 6.800 satırın 6.460'ı karşılandıysa satır karşılama oranı yüzde kaçtır?
- 5.000 siparişin 4.700'ü eksiksiz çıktıysa sipariş karşılama oranı nedir?
- 340 eksik satırın ortalama satır değeri 450 ₺ ise kaçan ciro kaç ₺'dir?
- Ciro 153.000 ₺, ürün maliyeti %60 ve satış giderleri %15 ise kaçan katkı kaç ₺'dir?
- Eksik satır 136'ya inerse (toplam 6.800 satır) satır karşılama oranı yüzde kaçtır?
Cevap anahtarı:
- 6.460 ÷ 6.800 = %95.
- 4.700 ÷ 5.000 = %94.
- 340 × 450 = 153.000 ₺.
- 153.000 × (1 − 0,60 − 0,15) = 153.000 × 0,25 = 38.250 ₺.
- (6.800 − 136) ÷ 6.800 = 6.664 ÷ 6.800 = %98.
Sipariş Karşılama Oranı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Sipariş karşılama oranı nedir?
Müşterinin istediği kalemlerin ne kadarının istediği miktarda ve söz verilen sürede karşılandığını gösteren orandır. Satır, sipariş ve adet bazında hesaplanır.
Satır ile sipariş karşılama oranı arasındaki fark nedir?
Satır oranı kalemleri sayar; sipariş oranı ise tek kalemi eksik çıkan siparişi de eksik kabul eder. Bu yüzden sipariş oranı genellikle satır oranından düşüktür.
İyi bir karşılama oranı kaç olmalı?
Ürün yapısına bağlıdır; ancak kendi geçmiş verinizle kıyaslanabilir bir hedef koymak yerinde olur. Örnekte hedef %98 satır oranıdır.
Eksik satırların nedenleri nelerdir?
Genellikle stokta yok, sistemde var rafta yok, kusurlu ürün ve kanal stok gecikmesi olmak üzere dört gruba ayrılır.
Kaçan satışın değeri nasıl hesaplanır?
Eksik satır sayısı ortalama satır değeriyle çarpılır; ürün maliyeti ve satış giderleri düşülünce kaçan katkı bulunur.
Kısmi gönderim karşılanmış sayılır mı?
Hayır. Müşteri siparişi eksik aldığı için sipariş eksik, eksik kalan satırlar karşılanmamış sayılır.
Karşılama oranını artırmanın ilk adımı nedir?
Eksik satırın nedenini sipariş anında kaydetmek. Nedenler görününce sayım farkı, kanal gecikmesi ve gerçek stoksuzluk için ayrı eylemler seçilir.
Karşılama oranı ne sıklıkla izlenmeli?
Haftalık. Aylık ortalama, bir ürünün stoğunun bittiği haftadaki ani düşüşü saklar.
Sonuç: Eksik çıkan siparişin nedenini kaydedin
Bugün yapabileceğiniz en faydalı iş, son bir ayın siparişlerinden satır ve sipariş karşılama oranlarını hesaplamak ve eksik satırları dört nedene ayırmaktır. Sonraki adım, depoda her eksik için neden kodu girilmesini sağlamaktır. İlk ayın dağılımı, paranızı yeni stoğa mı yoksa sayım ve kanal düzenine mi harcamanız gerektiğini söyler.
Ön Muhasebe Artık Tamamen Ücretsiz
NetKasam ile ön muhasebe ve e-Fatura işlemlerini hiçbir ücret ödemeden yönetin. Cari hesap, stok, tahsilat ve daha fazlası tek panelde, tamamen ücretsiz.