Pazaryeri Muhasebesi Nasıl Yapılır? Satış Faturası, Komisyon Faturası, Stopaj ve Hakediş Mutabakatı Rehberi

Pazaryerinde satış yapan her işletme aynı tabloyla karşılaşır: Ay boyunca yüzlerce sipariş gelir, pazaryeri belirli aralıklarla hesabınıza para yatırır, ama yatan tutar hiçbir zaman satış toplamınızla aynı değildir. Aradaki farkın içinde komisyon, kargo, hizmet bedeli, iade, kampanya katkı payı ve %1 vergi kesintisi vardır. Pazaryeri muhasebesi nasıl yapılır sorusunun cevabı, bu farkı kalem kalem açıklayabilmek ve her kalemi doğru belgeyle doğru hesaba işleyebilmektir.

Bu rehberde pazaryeri satışlarının ön muhasebesini baştan sona anlatıyoruz: satış faturasının kime ve hangi tutar üzerinden kesileceği, pazaryerinin kestiği komisyon ve kargo faturaları, e-ticaret stopajı, tek bir siparişin muhasebe kayıtları, haftalık hakediş mutabakatı örneği, ödemede çıkan farkların en sık 7 nedeni ve Amazon gibi yurt dışı pazaryerlerinde nelerin değiştiği. Örneklerdeki rakamlar yalnız yöntemi göstermek için seçildi; oranlar pazaryerine, kategoriye ve sözleşmenize göre değişir. Kayıtların işletmenize özgü biçimini mali müşavirinizle netleştirmeniz en doğrusudur.

Pazaryeri muhasebesi nedir, neden farklıdır?

Kısaca: Pazaryeri muhasebesi, pazaryerlerinden gelen satışların, pazaryerinin yaptığı kesintilerin ve pazaryerinden gelen ödemelerin ön muhasebede doğru belgelerle kaydedilmesi ve birbiriyle eşleştirilmesidir. Farkı, parayı alıcının değil pazaryerinin ödemesi ve ödemenin kesintilerden sonra net olarak gelmesidir.

Kendi mağazanızda ya da pazaryeri dışındaki e-ticaret sitenizde satış yaptığınızda tahsilat ile satış aynı tutardadır: Müşteri 1.200 ₺ öder, hesabınıza (ödeme altyapısı komisyonu hariç) 1.200 ₺ geçer. Pazaryerinde ise üç taraf vardır: Alıcı parayı pazaryerine öder, pazaryeri kendi hizmet bedellerini düşer ve kalanı belirli bir takvimle size aktarır. Böylece tek bir satış en az üç belge doğurur: sizin kestiğiniz satış faturası, pazaryerinin size kestiği komisyon ve hizmet faturaları ve banka hesabınıza yatan ödeme.

Siparişler birkaç pazaryerine yayıldığında iş daha da karmaşıklaşır; her pazaryerinin ödeme günü, rapor biçimi ve kesinti kalemleri farklıdır. Bu yüzden düzenli bir ön muhasebe düzeni kurmadan pazaryerinde büyüyen işletmeler genellikle kârlı olduklarını sanırken nakit sıkıntısı yaşar ya da yıl sonunda açıklanamayan farklarla karşılaşır.

Pazaryeri satış faturası kime ve hangi tutar üzerinden kesilir?

Kısaca: Satış faturası pazaryerine değil, ürünü satın alan alıcıya kesilir ve alıcının ödediği KDV dahil tutarın tamamı üzerinden düzenlenir. Komisyon ve kargo faturada düşülmez. Alıcı bireysel bir tüketiciyse e-Arşiv, e-Fatura mükellefi bir şirketse e-Fatura düzenlenir.

En sık yapılan hata, faturayı hesaba yatan net tutar üzerinden kesmektir. 1.200 ₺'ye satılan bir ürün için hakediş 914 ₺ geldiyse fatura yine 1.200 ₺'dir; aradaki 286 ₺ satış indirimi değil, pazaryerinden satın aldığınız hizmetlerin bedeli ve vergi kesintisidir. Faturayı net tutar üzerinden kesmek hem satışınızı eksik gösterir hem de komisyon faturasındaki KDV'yi indirememenize yol açar.

Faturanın zamanı da önemlidir. Vergi Usul Kanunu'na göre fatura, malın teslim edildiği tarihten itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir. Pazaryeri siparişlerinde en güvenli uygulama, faturayı sipariş kargoya verilirken kesmektir. İade sürecinde hangi belgenin düzenleneceğini iade faturası nasıl kesilir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Pazaryeri hakedişi nasıl hesaplanır?

Kısaca: Hakediş, bir ödeme dönemindeki satış tutarından iadelerin, KDV dahil komisyon, kargo ve hizmet kesintilerinin ve %1 stopajın düşülmesiyle bulunur. Hesaplanan beklenen hakediş ile bankaya geçen tutar arasındaki fark, mutabakatta açıklanması gereken tutardır.

Örnek: Bir alıcı, KDV oranı %20 olan bir ürünü pazaryerinde 1.200 ₺'ye satın aldı. Örnekte komisyon, KDV dahil satış tutarının %15'i olarak hesaplandı; sözleşmenizdeki oranı ve hesap biçimini kontrol edin. Güncel oranlar için pazaryeri komisyon oranları yazımıza bakabilirsiniz.

1. Satışı ayırın: 1.200 ₺ = 1.000 ₺ KDV hariç satış + 200 ₺ KDV.
2. Komisyonu bulun: 1.200 × 0,15 = 180 ₺ + %20 KDV 36 ₺ = 216 ₺.
3. Kargoyu ekleyin: 50 ₺ + %20 KDV 10 ₺ = 60 ₺.
4. Stopajı hesaplayın: 1.000 × 0,01 = 10 ₺.
5. Hakedişi bulun: 1.200 − 216 − 60 − 10 = 914 ₺.

914 ₺'lik hakediş, satışın kârı değildir. Kârı bulmak için ürün maliyeti, ambalaj ve reklam gibi giderleri de düşmek, KDV'yi ayrıca hesaba katmak gerekir. Ürün başına kâr hesabını pazaryerinde net kâr nasıl hesaplanır yazımızda adım adım anlattık.

E-ticaret stopajı nedir, nasıl kaydedilir?

Kısaca: 1 Ocak 2025'ten bu yana pazaryerleri, aracılık ettikleri satışlar için satıcılara yaptıkları ödemelerden %1 gelir ya da kurumlar vergisi kesintisi yapar. Kesinti KDV hariç tutar üzerinden hesaplanır, kayıp değildir: Dönem sonunda ödenecek gelir ya da kurumlar vergisinden mahsup edilir.

Stopaj satıcının gideri değildir, peşin ödenmiş vergidir. Bu yüzden gider hesabına değil, peşin ödenen vergiler hesabına kaydedilir. Pazaryeri kestiği stopajı kendisi beyan eder ve öder; satıcının yapması gereken, kesilen tutarları dönem dönem toplayıp yıllık beyannamede mahsup ettirmektir. Bunun için her ödeme dökümündeki stopaj tutarı ayrı bir kalem olarak izlenmelidir.

İade edilen ya da iptal edilen siparişlerde kesilen stopaj, pazaryerinin sonraki ödemelerinde düzeltilebilir. Düzeltme ödeme dökümünde ayrı satırda görünür; mutabakatta bu satırların da eşleştirilmesi gerekir. Stopajın kâr ve nakit akışına etkisini ayrıca merak ediyorsanız vergi ve tahsilat tanımlarıyla birlikte düşünmek işinizi kolaylaştırır.

Pazaryeri satışının muhasebe kaydı nasıl yapılır?

Kısaca: Satış faturası brüt tutarla pazaryeri carisine borç, satış ve hesaplanan KDV hesaplarına alacak yazılır; komisyon ve kargo faturaları gider ve indirilecek KDV olarak işlenir; stopaj peşin ödenen vergilere alınır; ödeme geldiğinde kesintiler mahsup edilir ve kalan tutar bankaya kaydedilir.

Aşağıdaki tablo, yukarıdaki 1.200 ₺'lik siparişin Tekdüzen Hesap Planı'na göre kayıtlarını gösteriyor. Kayıt biçimi işletmeden işletmeye değişebilir; burada amaç, hangi tutarın hangi hesaba gittiğini ve bütün kayıtlar sonunda pazaryeri carisinin sıfırlandığını göstermektir.

Kontrol: 120 hesabına 1.200 ₺ borç yazıldı; 10 + 276 + 914 = 1.200 ₺ alacak yazıldı, bakiye sıfır. 320 hesabında 276 ₺ alacak ve 276 ₺ borç var, bakiye yine sıfır. Bir ödeme döneminin sonunda pazaryeri carisinde bakiye kalıyorsa ya bir belge eksiktir ya da ödemede açıklanmamış bir fark vardır. Ön muhasebe ile genel muhasebenin bu süreçteki iş bölümünü ön muhasebe ve genel muhasebe farkları sayfasında bulabilirsiniz.

Hakediş mutabakatı adım adım nasıl yapılır?

Kısaca: Pazaryerinin ödeme dökümü indirilir; siparişler satış faturalarıyla, kesintiler komisyon ve kargo faturalarıyla, iadeler iade belgeleriyle eşleştirilir; beklenen hakediş hesaplanıp bankaya geçen tutarla karşılaştırılır ve kalan fark kalem kalem açıklanır.

Mutabakatın sıklığı pazaryerinin ödeme takvimine bağlıdır. Haftalık ödeme yapan bir pazaryerinde mutabakat da haftalık yapılmalıdır; farklar ay sonuna bırakıldığında yüzlerce satırın içinden birkaç küçük farkı bulmak saatler alır. Başka cari hesaplarla yaptığınız mutabakatın genel mantığını cari mutabakat nedir yazımızda bulabilirsiniz.

Örnek: Haftalık hakediş mutabakatı nasıl görünür?

Kısaca: 48.000 ₺'lik haftalık satıştan iadeler, kesintiler ve stopaj düşüldüğünde beklenen hakediş 34.492 ₺ çıkar. Bankaya 33.932 ₺ geçtiyse 560 ₺'lik fark ödeme dökümündeki ek kesinti satırlarıyla açıklanmalıdır.

Bir işletmenin bir pazaryerinde bir haftada 40 siparişi var; hepsi %20 KDV'li ürünler. Rakamlar yalnız yöntemi göstermek için seçildi:

• Satış: 40 sipariş, KDV dahil 48.000 ₺.
• İade: 2 sipariş, KDV dahil 2.400 ₺. Net satış 45.600 ₺ (KDV hariç 38.000 ₺).
• Komisyon: 45.600 × %15 = 6.840 ₺ + %20 KDV = 8.208 ₺.
• Kargo: 40 gönderi × 60 ₺ = 2.400 ₺ ve 2 iade dönüş kargosu × 60 ₺ = 120 ₺ (KDV dahil).
• Stopaj: 38.000 × %1 = 380 ₺.

Hesaba geçen tutar 33.932 ₺ ise 34.492 − 33.932 = 560 ₺ açıklanmamış fark vardır. Ödeme dökümü incelendiğinde iki ek satır bulunur: Bir siparişte ürünün desisi panelde düşük girildiği için kesilen 120 ₺ kargo farkı ve işletmenin katıldığı bir indirim kampanyası için kesilen 440 ₺ kampanya katkı payı. 120 + 440 = 560 ₺; fark kapanır. Desi farkının bir daha oluşmaması için ürün ölçülerini düzeltmek gerekir; hesap yöntemini desi nasıl hesaplanır yazımızda anlattık.

Hakediş ile banka ödemesi neden tutmaz? En sık 7 neden

Kısaca: Farkların çoğu faturası kesilmemiş ya da iadesi işlenmemiş siparişlerden, desi ve kargo farklarından, kampanya katkı paylarından, ceza kesintilerinden ve ödeme dönemi kaymasından kaynaklanır. Yurt dışı pazaryerlerinde kur farkı eklenir.

Farkların büyük kısmı iki kaynaktan gelir: siparişlerin elle faturalanması ve ürün bilgilerinin pazaryerlerinde tutarsız olması. Siparişlerin pazaryerinden ön muhasebeye otomatik aktarılması ve otomatik faturalanması, ilk iki nedeni neredeyse tamamen ortadan kaldırır. Pazaryeri entegrasyonunda API kullanımı bu aktarımın teknik tarafını anlatır.

Amazon gibi yurt dışı pazaryerlerinde muhasebe nasıl farklıdır?

Kısaca: Yurt dışındaki alıcıya yapılan satışlar ihracat sayılır; fatura KDV'siz ve uygun istisna koduyla düzenlenir, ödemeler döviz cinsinden gelir ve kur farkı oluşur. Amazon'un kestiği ücretler yurt dışından alınan hizmet niteliğinde olabileceği için KDV yönünden ayrıca değerlendirilmelidir.

Amazon'da satış yapan bir işletmenin mutabakatı yurt içi pazaryeriyle aynı mantıkla yürür: satış belgeleri, kesintiler ve ödeme karşılaştırılır. Ancak dört nokta farklıdır:

1. Satış faturası ihracat faturasıdır. Yurt dışındaki alıcıya kesilen faturada KDV hesaplanmaz, uygun istisna kodu kullanılır. Gümrük işlemi, satış yöntemine göre elektronik ticaret gümrük beyannamesi (ETGB) ya da gümrük beyannamesiyle yapılır. Kodların listesini istisna faturası ve istisna kodları yazımızda, ihracatta e-belge kurallarını ihracatta e-Fatura ve e-Arşiv yazımızda bulabilirsiniz.
2. Ödemeler döviz cinsindendir. Satış faturası düzenlendiği gündeki kurla, ödeme ise bankaya geçtiği gündeki kurla kayda girer; aradaki fark kur farkıdır. Döviz ödemelerini TL karşılığıyla birlikte ayrı izlemek mutabakatı kolaylaştırır. Konunun risk tarafı için kur riski tanımına bakabilirsiniz.
3. Kesinti kalemleri farklıdır. Satış komisyonunun yanında depolama ve gönderim hizmeti ücretleri, mağaza abonelik ücreti ve reklam bedelleri ödeme raporunda (settlement report) ayrı satırlar olarak yer alır. Her satırın hangi faturaya karşılık geldiği eşleştirilmelidir.
4. Hizmet bedellerinde KDV yükümlülüğü doğabilir. Yurt dışındaki bir şirketten alınan hizmet bedelleri için Türkiye'de sorumlu sıfatıyla KDV beyanı gündeme gelebilir. Bu konuyu mutlaka mali müşavirinizle netleştirin.

Bu farklar yüzünden yurt dışı satışlarında mutabakatı her para birimi ve her ülke mağazası için ayrı yapmak en sağlıklısıdır. Amazon'un 22 ülkesinde mağaza açmanın ve siparişleri tek panelden yönetmenin nasıl işlediğini Amazon entegrasyonu nedir yazımızda ve Amazon entegrasyonu sayfamızda bulabilirsiniz. Vergilendirmenin genel çerçevesi için e-ihracatta vergilendirme yazımıza göz atabilirsiniz.

Pazaryeri muhasebesinde en sık yapılan 7 hata

Kısaca: En sık hatalar faturayı net hakediş üzerinden kesmek, komisyon faturalarını kaydetmeyip KDV'sini indirmemek, stopajı gider yazmak ve mutabakatı ay sonuna bırakmaktır.

1. Faturayı hakediş tutarı üzerinden kesmek. Satış faturası alıcının ödediği tutarın tamamı üzerinden kesilir. Net tutar üzerinden kesilen fatura satışı eksik, gideri yok gösterir.
2. Komisyon faturalarını kaydetmemek. Pazaryerinin kestiği faturalar kayda alınmazsa hem gider eksik kalır hem de faturalardaki KDV indirilemez; bu, doğrudan nakit kaybıdır.
3. Stopajı gider yazmak. %1 kesinti peşin ödenmiş vergidir; gider yazılırsa yıl sonunda vergiden mahsup edilmesi unutulabilir.
4. Bütün pazaryerlerini tek cari hesapta toplamak. Her pazaryerinin ödeme takvimi ve kesintileri farklıdır. Tek carideki fark hangi pazaryerinden geldiği bilinmeden çözülemez.
5. İadeleri ödeme dökümünden takip etmemek. Ödemede düşülen ama ön muhasebeye işlenmeyen iade, satışı ve stoğu olduğundan yüksek gösterir.
6. Mutabakatı ay sonuna bırakmak. Haftalık ödeme alan işletmede ay sonu mutabakatı dört ödemenin farklarını iç içe geçirir; itiraz süreleri de kaçabilir.
7. Hakedişi kâr sanmak. Hesaba yatan tutar ürün maliyeti, ambalaj ve reklam düşülmeden önceki rakamdır. Kârlılık ayrıca hesaplanmalıdır.

Pazaryeri muhasebesi NetKasam ile nasıl kolaylaşır?

Kısaca: NetKasam pazaryeri siparişlerinizi tek panelde toplar ve otomatik faturalar; satış faturaları, giderler, cari hesaplar ve raporlar aynı ön muhasebe sisteminde durduğu için mutabakat için gereken belgeler tek yerde olur.

NetKasam pazaryeri entegrasyonu ile yurt içi ve yurt dışı pazaryerlerindeki siparişleriniz tek panelde toplanır. Sipariş yönetimi ekranında siparişleri filtreleyip toplu olarak faturaya dönüştürebilir, kargo etiketlerini yazdırabilirsiniz; fatura takibi ile siparişleriniz otomatik faturalanır ve faturalarınızı tek yerden izlersiniz. Böylece "faturası kesilmemiş sipariş" farkı oluşmaz.

Pazaryerlerinin kestiği komisyon ve kargo faturalarını gider yönetimi ile kaydeder, her pazaryeri için açtığınız cariyi cari hesap takibi ile izlersiniz; cari oluşturma sınırı yoktur. Raporlar bölümünde sık kullandığınız raporları kaydedip Excel'e aktararak mutabakat tablonuzu hazırlayabilirsiniz. Amazon gibi yurt dışı pazaryerleri için çoklu para birimi desteği Global Plus paketinde yer alır. Ön muhasebe ve e-Fatura sistemi her zaman ücretsizdir; pazaryeri entegrasyonlarının paketlerini fiyatlar sayfasında bulabilirsiniz.

Pazaryeri muhasebesi, her satışın üç belgesini (satış faturası, kesinti faturası ve ödeme) yan yana getirebilmekten ibarettir. Bu hafta tek bir pazaryerinin son ödeme dökümünü indirin, dökümdeki siparişleri satış faturalarınızla, kesintileri pazaryerinin faturalarıyla karşılaştırın ve beklenen hakedişi hesaba geçen tutarla kıyaslayın. İlk mutabakatınızda bulduğunuz fark, hangi sürecinizin düzeltilmesi gerektiğini de gösterecektir.