Tevkifatlı Fatura Nasıl Kesilir? KDV Tevkifatı Hesaplama, Oranlar ve Örnekli Adım Adım Rehber

Temizlik firmanız, yemek tedarikçiniz ya da reklam ajansınız size bir fatura kesti; faturanın altında "KDV" satırının yanında bir de "tevkif edilen KDV" yazıyor ve ödeyeceğiniz tutar toplamdan farklı. Ya da tersi: Siz hizmet veriyorsunuz ve müşteriniz "faturayı tevkifatlı kesin" diyor. Tevkifatlı fatura nasıl kesilir, KDV tevkifatı nasıl hesaplanır, kim neyi öder ve beyan eder? Bu soruların cevabını bilmeyen bir işletme ya eksik tahsilat yapar ya da KDV'yi iki kez öder.

Bu rehberde KDV tevkifatının mantığını, en sık karşılaşılan işlemlerin tevkifat oranlarını, formülü, sayılarla bir örneği, faturanın adım adım nasıl kesildiğini, satıcının ve alıcının beyan yükümlülüklerini ve tevkifatın stopaj ve istisnadan farkını anlatıyoruz. Sonunda en sık yapılan hataları ve NetKasam'da tevkifatlı faturanın nasıl oluşturulduğunu bulacaksınız.

KDV tevkifatı nedir?

Kısaca: KDV tevkifatı, satıcının hesapladığı KDV'nin bir kısmının ya da tamamının satıcı yerine alıcı tarafından vergi dairesine beyan edilip ödenmesidir. "Tevkifat" kelimesi kesinti anlamına gelir; alıcı, ödeyeceği KDV'nin bir kısmını keserek doğrudan devlete öder.

Normal bir satışta satıcı KDV'yi alıcıdan tahsil eder ve kendi beyannamesiyle öder. Bazı sektörlerde ise devlet, KDV'nin tahsilini güvenceye almak için bu yükün bir kısmını alıcıya verir. Alıcı bu durumda "vergi sorumlusu" olur: Tevkif ettiği KDV'yi kendi beyannamesiyle öder, sonra ödediği bu tutarı kendi indirilecek KDV'si olarak hesaba katar.

Tevkifat KDV'nin tutarını değiştirmez; yalnız kimin ödediğini değiştirir. Toplam vergi aynıdır, yalnız iki parçaya bölünür. KDV'nin genel işleyişi için KDV nedir, nasıl hesaplanır yazımıza göz atabilirsiniz.

Tevkifat hangi işlemlerde ve hangi oranlarla uygulanır?

Kısaca: Tevkifat, KDV Genel Uygulama Tebliği'nde sayılan hizmet ve teslimlerde, alıcı KDV mükellefi ya da belirlenmiş alıcı olduğunda uygulanır. Oran işleme göre değişir: yük taşımacılığında 2/10, ticari reklamda 3/10, yemek servisinde 5/10, temizlikte ve danışmanlıkta 9/10 gibi.

Hizmet ve teslimlerin çoğunda tevkifat, alıcı KDV mükellefi ya da "belirlenmiş alıcı" (kamu kurum ve kuruluşları, belirli büyüklükteki işletmeler gibi) olduğunda uygulanır; nihai tüketiciye yapılan satışlarda uygulanmaz. Hangi işlemde hangi alıcının sorumlu olduğu tebliğde işlem işlem sayılır. Kısmi tevkifat ayrıca işlem bedeli tebliğde belirlenen alt sınırı aştığında uygulanır; bu sınır güncellendiği için faturayı keserken güncel tutarı kontrol edin.

Aşağıdaki tabloda KOBİ'lerin ve e-ticaret işletmelerinin en sık karşılaştığı işlemler, e-Fatura tevkifat kodları ve oranlarıyla birlikte yer alıyor. Son sütun, KDV hariç 10.000 ₺'lik bir işlemde (KDV %20, yani 2.000 ₺) alıcının tevkif edeceği tutarı gösteriyor:

Tablodaki hesaplar KDV oranının %20 olduğu varsayımıyla yapılmıştır. 145 kodun tamamını (kısmi ve tam tevkifat kodları, KDV ve ÖTV istisna kodları) aranabilir tek bir listede görmek için istisna kodları rehberimize bakabilirsiniz.

KDV tevkifatı nasıl hesaplanır?

Kısaca: Önce KDV hariç tutar üzerinden KDV hesaplanır, sonra bu KDV tevkifat oranıyla çarpılarak tevkif edilen kısım bulunur. Alıcı satıcıya KDV hariç tutar ile tevkif edilmeyen KDV'nin toplamını öder; tevkif edilen KDV'yi ise vergi dairesine öder.

Bir örnekle bakalım. Bir işletme ofisinin aylık temizlik hizmeti için KDV hariç 10.000 ₺'lik fatura alıyor. KDV oranı %20, temizlik hizmetinde tevkifat oranı 9/10:

1. Hesaplanan KDV: 10.000 × %20 = 2.000 ₺
2. Tevkif edilen KDV: 2.000 × 9/10 = 1.800 ₺
3. Satıcının tahsil ettiği KDV: 2.000 − 1.800 = 200 ₺
4. Alıcının satıcıya ödediği: 10.000 + 200 = 10.200 ₺
5. Alıcının vergi dairesine ödediği: 1.800 ₺

Hesaptaki en önemli nokta şudur: Alıcı için toplam maliyet değişmez. Tevkifatsız bir faturada 12.000 ₺'yi satıcıya öderdi; tevkifatlı faturada 10.200 ₺'yi satıcıya, 1.800 ₺'yi vergi dairesine öder. Değişen, paranın kime gittiğidir.

Tevkifat oranı ödenecek tutarı nasıl değiştirir?

Kısaca: Oran yükseldikçe satıcının alıcıdan tahsil ettiği KDV azalır, alıcının vergi dairesine ödediği KDV artar. Aynı 10.000 ₺'lik işlemde 2/10 tevkifatta alıcı 400 ₺, 9/10 tevkifatta 1.800 ₺ KDV'yi kendisi öder.

Satıcı açısından bu tablo nakit planı demektir. 9/10 tevkifatlı bir işte satıcı, 2.000 ₺ KDV'nin yalnız 200 ₺'sini tahsil eder; işi yaparken kendi alışlarında ödediği KDV ise değişmez. Bu yüzden yüksek oranlı tevkifatla çalışan işletmelerde zamanla bir KDV alacağı birikir ve bu alacak iade ya da mahsup yoluyla geri istenir.

Tevkifatlı fatura adım adım nasıl kesilir?

Kısaca: Fatura, tevkifat fatura tipiyle oluşturulur; işleme uygun tevkifat kodu ve oranı seçilir, KDV tam olarak hesaplanır, tevkif edilen KDV ayrı satırda gösterilir ve alıcının ödeyeceği tutar buna göre bulunur.

1. Tevkifat gerekip gerekmediğini belirleyin. İşlemin tevkifat kapsamında olması ve alıcının sorumlu olması gerekir. Nihai tüketiciye ya da kapsam dışındaki bir alıcıya kesilen faturada tevkifat uygulanmaz.
2. Doğru belgeyi seçin. Alıcı e-Fatura mükellefiyse e-Fatura, değilse e-Arşiv fatura düzenlenir. Elektronik faturada fatura tipi "Tevkifat" seçilir.
3. Tevkifat kodunu ve oranını girin. Kod işlemi tanımlar: Temizlik için 612, danışmanlık için 602, yük taşımacılığı için 624 gibi. Oran koda bağlıdır.
4. KDV'yi tam hesaplayın. Faturada KDV hariç tutar, KDV oranı ve hesaplanan KDV'nin tamamı görünür; tevkif edilen KDV ayrı bir satırdır. KDV'yi baştan eksik hesaplamak tevkifat değildir.
5. Ödenecek tutarı gösterin. Faturanın sonunda "ödenecek tutar" olarak KDV hariç tutar ile satıcının tahsil edeceği KDV'nin toplamı yer alır.
6. Onaylayın ve gönderin. Elektronik fatura mali mühür ya da e-imza ile onaylanır ve alıcıya iletilir.

Tam tevkifat ile kısmi tevkifat arasındaki fark nedir?

Kısaca: Kısmi tevkifatta KDV'nin bir kısmını (2/10 ile 9/10 arası) alıcı öder, kalanını satıcı tahsil eder. Tam tevkifatta KDV'nin tamamını (10/10) alıcı beyan edip öder; satıcı KDV tahsil etmez.

Yurt dışındaki bir firmadan hizmet alındığında (örneğin yazılım ya da reklam hizmeti) fatura yurt dışından gelir ve üzerinde Türk KDV'si yoktur. Bu durumda KDV'yi alıcı, sorumlu sıfatıyla 2 No'lu KDV beyannamesiyle beyan edip öder ve şartları sağlıyorsa aynı tutarı indirim konusu yapar. E-ticaret işletmelerinin yurt dışı reklam platformlarına yaptığı ödemelerde bu konu sık gündeme gelir; uygulamayı mali müşavirinizle netleştirin.

Satıcı ve alıcı tevkifatı nasıl beyan eder?

Kısaca: Satıcı, tahsil ettiği KDV'yi kendi 1 No'lu KDV beyannamesinde beyan eder. Alıcı, tevkif ettiği KDV'yi 2 No'lu KDV beyannamesiyle beyan edip öder ve ödediği bu tutarı 1 No'lu beyannamesinde indirilecek KDV olarak gösterir.

Beyannamelerin hazırlanması ve verilmesi genellikle mali müşavir tarafından yapılır. Sizin için önemli olan, tevkifatlı faturaların doğru kodla kesilmesi ve alıcı tarafında tevkifatlı alış faturalarının ayrı izlenmesidir; beyannamenin doğru çıkması bu iki kayda bağlıdır. Elektronik beyanname süreci için e-Beyanname nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Tevkifat, stopaj ve istisna arasındaki fark nedir?

Kısaca: KDV tevkifatı KDV'nin kimin tarafından ödeneceğini değiştirir; stopaj ise gelir ya da kurumlar vergisinin ödeme sırasında kesilmesidir; istisnada ise hiç KDV hesaplanmaz. Üçü sık karıştırılır ama tamamen farklı işlemlerdir.

Stopajın hesaplanışı için stopaj nedir, nasıl hesaplanır yazımızı okuyabilirsiniz.

Tevkifatlı fatura keserken en sık yapılan hatalar nelerdir?

1. Tevkifatı gereksiz yere uygulamak. İşlem listede değilse ya da alıcı sorumlu değilse tevkifat uygulanmaz; nihai tüketiciye tevkifatlı fatura kesilmez.
2. Yanlış kod ya da oran seçmek. Temizlik hizmetine 5/10, yemek servisine 9/10 uygulamak gibi. Oran koddan gelir; önce doğru işlemi seçin.
3. KDV'yi baştan eksik hesaplamak. Faturada KDV'nin tamamı hesaplanır, tevkif edilen kısım ayrı satırda gösterilir.
4. Fatura tipini "Satış" bırakmak. Elektronik faturada tip "Tevkifat" seçilmezse tevkif edilen KDV belgeye yansımaz.
5. Cari hesabı fatura toplamıyla izlemek. Müşterinin borcu ödenecek tutardır; aradaki fark tahsil edilemeyen bir alacak gibi görünür.
6. Alıcı tarafında 2 No'lu beyannameyi atlamak. Tevkif edilen KDV'yi beyan etmeyen alıcı hem ceza riskiyle karşılaşır hem de bu KDV'yi indiremez.
7. Alt sınırı kontrol etmemek. Kısmi tevkifat, işlem bedeli tebliğdeki alt sınırı aştığında uygulanır; sınır güncellenir.

NetKasam ile tevkifatlı fatura nasıl kesilir?

NetKasam'da tevkifatlı fatura, normal bir fatura gibi oluşturulur. Fatura oluştururken Toplam KDV alanının yanındaki + düğmesiyle tevkifat oranını seçmeniz yeterlidir; tevkif edilen KDV ve ödenecek tutar buna göre hesaplanır. Ayrıntı için tevkifatlı fatura oluşturabilir miyim sorusuna, stopajlı belgeler için stopajlı fatura oluşturabilir miyim sorusuna bakabilirsiniz.

• Ücretsiz e-Fatura ve e-Arşiv. Tevkifatlı faturalarınızı ücretsiz e-Fatura sistemi üzerinden düzenler, alıcınıza iletirsiniz; yalnız kontör satın alınır, paketler fiyatlar sayfasında.
• Fatura takibi. Kestiğiniz ve aldığınız faturalar fatura takibi ekranında listelenir; tevkifatlı faturaları ayrı izlemek kolaylaşır.
• Cari hesap. Müşterilerinizin ve tedarikçilerinizin bakiyeleri cari hesap takibi ekranında görünür; tahsilatlarınızı ödenecek tutar üzerinden izlersiniz.

Sonuç: Tevkifat KDV'yi değiştirmez, kimin ödediğini değiştirir

Tevkifatlı faturanın tek bir mantığı vardır: KDV tam olarak hesaplanır, ama bir kısmını satıcı yerine alıcı öder. Doğru işlem kodu, doğru oran ve faturada ayrı gösterilen tevkif edilen KDV, iki tarafın beyannamesinin ve cari hesabının doğru çıkmasını sağlar. İlk adım olarak son ay kestiğiniz ve aldığınız faturalar arasında tevkifat kapsamındaki işlemleri ayırın; kodlarını ve oranlarını bu rehberdeki tabloyla karşılaştırın ve cari hesaplarınızı ödenecek tutar üzerinden kontrol edin.