TR
Kargo ve Lojistik

İade Nedeni Analizi Nasıl Yapılır? Neden Kodları, Neden Dağılımı, Ürün Bazlı İade Oranı, İade Maliyeti ve Aksiyon Planı Eğitimi

İade nedeni analizi nasıl yapılır? Neden kodları, neden dağılımı, ürün bazlı iade oranı ve iade maliyeti: örnek hesaplı 8 derslik rehber.

İçindekiler 14 bölüm
  1. Bu eğitimin sonunda neleri yapabileceksiniz?
  2. Ders 1: İade oranı neden tek başına yeterli değildir?
  3. Ders 2: İade nedenleri nasıl kodlanır?
  4. Ders 3: Neden dağılımı nasıl çıkarılır?
  5. Ders 4: Ürün bazında iade oranı nasıl bulunur?
  6. Ders 5: İadenin maliyeti nasıl hesaplanır?
  7. Ders 6: Hangi nedenler kontrol edilebilir ve hangi aksiyon alınır?
  8. Ders 7: Aksiyonların etkisi nasıl hesaplanır?
  9. Ders 8: İade nedenleri nasıl izlenir?
  10. İade nedenlerini analiz ederken en sık yapılan hatalar nelerdir?
  11. NetKasam ile iade nedeni analizi nasıl kolaylaşır?
  12. Mini sınav: Öğrendiklerinizi deneyin
  13. Sonuç: İadeyi yüzdeyle değil nedeniyle yönetin
  14. İade Nedeni Analizi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İade oranını yüzde olarak bilmek, iadeyi azaltmak için yetmez. %11 iade oranı bir işletmede beden uyumsuzluğundan, bir başkasında hasarlı gelen paketlerden, bir üçüncüsünde ürün açıklamasının yanlış beklenti yaratmasından doğabilir. Üç durumun çözümü birbirinden tamamen farklıdır. İade nedeni analizi, aynı yüzdenin arkasındaki gerçek nedeni bulur ve parayı en çok neye kaybettiğinizi gösterir.

Bu yazı bir anlatım değil, 8 derslik bir uygulama eğitimidir. İade nedeni analizi nasıl yapılır sorusunu ayda 2.000 sipariş alan ve 220 iade gören örnek bir işletme üzerinden cevaplayacağız: iade nedenlerinin kodlanmasını, neden dağılımını, ürün bazlı iade oranını, iadenin maliyetini, kontrol edilebilir ve edilemez nedenlerin ayrımını, aksiyonların etkisini ve izleme göstergelerini. Sonda mini sınav ve cevap anahtarı var. Bütün rakamlar yöntemi göstermek için seçilmiş örnek değerlerdir; kendi verinizle aynı adımları izleyin.

Bu eğitimin sonunda neleri yapabileceksiniz?

Kısaca: İade nedenlerini kodlayacak, nedenleri ve ürünleri iade oranına göre sıralayacak, iadenin maliyetini hesaplayacak ve en çok kazandıracak üç aksiyonu seçeceksiniz.

Eğitim haritasıİade nedeni analizinin altı adımı
  1. 01
    KodlaHer iadeye tek bir neden kodu verin.
  2. 02
    SayNedenleri adet ve yüzde ile sıralayın.
  3. 03
    Ürüne indirÜrün bazında iade oranını bulun.
  4. 04
    FiyatlaBir iadenin birim maliyetini hesaplayın.
  5. 05
    AyırKontrol edilebilir nedenleri seçin.
  6. 06
    ÖnleAksiyon alın ve oranı izleyin.

Eğitimin 8 dersi: (1) iade oranı neden yetmez, (2) neden kodları, (3) neden dağılımı, (4) ürün bazlı iade oranı, (5) iadenin maliyeti, (6) kontrol edilebilir nedenler ve aksiyonlar, (7) aksiyonların etkisi, (8) izleme göstergeleri.

Ders 1: İade oranı neden tek başına yeterli değildir?

Kısaca: İade oranı sorunun büyüklüğünü gösterir, nedenini göstermez. Nedeni bilmeden alınan aksiyon, yanlış sorunu çözer.

İade oranı iade edilen sipariş sayısının toplam siparişe bölünmesiyle bulunur. Örnek işletmede 220 ÷ 2.000 = %11'dir. Bu rakam yüksek mi düşük mü sorusuna cevap vermez; sektöre, ürüne ve satış kanalına göre değişir. Önemli olan, kendi oranınızın zaman içindeki yönü ve içindeki payların dağılımıdır. İadeyi genel olarak azaltma yöntemleri için iade oranı nasıl düşürülür yazısına bakabilirsiniz; bu yazı onun bir adım öncesidir: hangi neden için hangi aksiyon sorusunu veriyle cevaplar.

Nedenleri analiz etmenin üç faydası vardır. Birincisi aksiyonu doğru yere yöneltir: beden iadesi için ölçü tablosu, hasar iadesi için ambalaj gerekir. İkincisi maliyetin nereden geldiğini gösterir. Üçüncüsü bir aksiyonun işe yarayıp yaramadığını ölçmenizi sağlar; çünkü neden bazında oran önce ve sonra karşılaştırılabilir. İadenin parasal bedelini iade maliyeti nasıl hesaplanır yazısında ayrıntılı anlattık.

Ders 2: İade nedenleri nasıl kodlanır?

Kısaca: Her iadeye önceden tanımlı bir listeden tek bir neden kodu verin. Liste kısa, birbirini dışlayan ve her neden için sorumlu bir tarafı belli olmalıdır.

Neden listesini baştan serbest metin olarak bırakmayın; serbest metin analiz edilemez. Altı ila sekiz kodluk bir liste çoğu işletme için yeter. Her kodun yanına kimin düzeltebileceğini yazın:

Neden koduAnlamıDüzeltebilecek taraf
Beden ya da ölçü uyumsuzÜrün müşteriye uymadıÜrün içeriği (ölçü tablosu)
Ürün açıklamadan farklıRenk, malzeme ya da özellik beklentiyle uyuşmadıÜrün içeriği (görsel, açıklama)
Hasarlı ya da kusurlu geldiPaket ya da ürün sorunlu ulaştıAmbalaj, kargo, kalite kontrol
Geç teslimMüşteri teslimatı beklemediKargo, hazırlık süresi
VazgeçtiMüşteri fikir değiştirdiÇoğunlukla kontrol dışı
DiğerYukarıdakilere uymayanAyrı incelenir

"Diğer" payı %10'u aşıyorsa listeyi yeniden gözden geçirin; fazla büyüyen bir "diğer" analizi anlamsızlaştırır. Neden kodunu iade kaydı açılırken girmek, sonradan tahmin etmekten çok daha güvenilirdir. Pazaryeri iadelerinde müşterinin seçtiği neden ile sizin kodunuz farklı olabilir; ikisini ayrı tutun, kendi kodunuzu ürünü teslim aldıktan sonra verin. İade edilen ürünün stoğa dönüşünü iade edilen ürün stoğa nasıl geri alınır yazısıyla birlikte düşünün; ürünün durumu (satılabilir, hasarlı) bir neden verisidir.

Ders 3: Neden dağılımı nasıl çıkarılır?

Kısaca: Nedenleri adet olarak sayın, toplam iadeye bölerek yüzdeye çevirin ve büyükten küçüğe sıralayın.

Formülİade oranı, neden payı ve iade başına maliyet
  1. İade oranı = İade edilen sipariş ÷ Toplam sipariş
  2. Neden payı = Nedenle iade edilen sipariş ÷ Toplam iade
  3. Aylık iade maliyeti = İade sayısı × Bir iadenin birim maliyeti

Örnek işletmede ayda 2.000 siparişten 220 iade gelmiştir. Nedenlere göre dağılım şöyledir:

NedenİadePay
Beden ya da ölçü uyumsuz77%35,0
Ürün açıklamadan farklı44%20,0
Hasarlı ya da kusurlu geldi33%15,0
Vazgeçti30%13,6
Geç teslim22%10,0
Diğer14%6,4
Toplam220%100
Grafikİadelerin nedene göre dağılımı
  • Beden ya da ölçü uyumsuz77 ₺%35
  • Ürün açıklamadan farklı44 ₺%20
  • Hasarlı ya da kusurlu33 ₺%15
  • Vazgeçti30 ₺%13,6
  • Geç teslim22 ₺%10
  • Diğer14 ₺%6,4

Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Toplam: 77 + 44 + 33 + 30 + 22 + 14 = 220 iade.

İlk üç neden toplam iadenin 77 + 44 + 33 = 154'ünü, yani %70'ini oluşturur. Bu üçü ürün içeriği ve ambalajla ilgilidir ve işletmenin kontrolündedir. "Vazgeçti" ve "diğer" kalemleri büyük oranda kontrol dışıdır. Bu ayrım aksiyon planının temelidir (Ders 6).

Ders 4: Ürün bazında iade oranı nasıl bulunur?

Kısaca: Her ürünün iade sayısını kendi sipariş sayısına bölün. Yüksek iade oranlı birkaç ürün, toplam iadenin büyük payını taşır.

Toplam oran, ürünler arasındaki farkı gizler. Örnek işletmenin ürün bazlı tablosu:

ÜrünSiparişİadeİade oranı
Ürün A40060%15,0
Ürün B30021%7,0
Ürün C25040%16,0
Ürün D60048%8,0
Diğer ürünler45051%11,3
Toplam2.000220%11,0
Grafikİade oranı ürüne göre çok farklı: A ve C ortalamanın çok üstünde
  1. Ürün C%16,0
  2. Ürün A%15,0
  3. Diğer ürünler%11,3
  4. Ürün D%8,0
  5. Ürün B%7,0

Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Oran: ürünün iadesi ÷ ürünün siparişi.

Ürün A ve C, siparişlerin (400 + 250) ÷ 2.000 = %32,5'ini oluşturur ama iadelerin (60 + 40) ÷ 220 = %45,5'ini üretir. Aksiyon listesini bu iki ürünle başlatmak, tüm kataloğa dağılmış bir çalışmadan çok daha verimlidir. Her ürünü kendi neden dağılımıyla çaprazlayın: A'nın iadesi beden kaynaklı olabilir, C'ninki açıklama farkı kaynaklı. Ürün bazlı kârlılığı ve iade etkisini birlikte görmek için ürün bazlı kârlılık nasıl analiz edilir yazısına bakabilirsiniz.

Ders 5: İadenin maliyeti nasıl hesaplanır?

Kısaca: Bir iadenin birim maliyeti iade kargosu, işleme emeği, yeniden paketleme ve satılamayan ürünün değer kaybının toplamıdır.

Maliyet kalemiÖrnek tutar
İade kargo bedeli45 ₺
Teslim alma, kontrol ve yeniden paketleme emeği20 ₺
Müşteri iletişimi ve kayıt10 ₺
Ürün değer kaybı payı (hasarlı ya da yeniden satılamayan iadelerin ortalaması)20 ₺
Toplam birim maliyet95 ₺

Aylık iade maliyeti 220 × 95 = 20.900 ₺'dir. Bu tutara satışın kaybı dahil değildir; iade edilen siparişin geliri zaten düşer. Birim maliyet nedene göre de değişebilir: hasarlı iade yeniden satılamadığı için daha pahalıdır, "vazgeçti" iadesinde ürün genellikle yeniden satılır. Daha hassas analiz için kodlar bazında ayrı birim maliyet kullanın. Kargo maliyetini doğru hesaplamak için desi nasıl hesaplanır yazısına bakın. İade faturasının düzenlenişi için iade faturası nasıl kesilir yazısındaki adımlar geçerlidir.

Okumanızı öneririzİade Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Ders 6: Hangi nedenler kontrol edilebilir ve hangi aksiyon alınır?

Kısaca: Nedenleri kontrol edilebilir ve edilemez diye ayırın. Aksiyonları kontrol edilebilir olanlarda, adet ve maliyeti en büyükten başlayarak planlayın.

Nedenİade (adet)AksiyonBeklenen etki
Beden ya da ölçü uyumsuz77Ürün sayfasına ölçü tablosu, model ölçüsü ve "bir beden büyük/küçük" notu ekleyin30 iade önlenir (77 → 47)
Ürün açıklamadan farklı44Gerçek renkte görsel, malzeme ve ölçü bilgisini düzeltin, sık sorulan sorulara açıklamada yer verin15 iade önlenir (44 → 29)
Hasarlı ya da kusurlu geldi33Ambalajı güçlendirin, çıkışta kalite kontrol yapın, sorunlu kargo firmasını gözden geçirin11 iade önlenir (33 → 22)
Geç teslim22Kargo performansını izleyin, hazırlık süresini kısaltınAyrı çalışma
Vazgeçti, diğer44Kontrol dışı; yalnız izleyinHesaba katılmadı

Aksiyon listesi kısa ve sahipli olmalıdır: her aksiyonun sorumlusu, tarihi ve ölçüleceği gösterge yazılmalıdır. Ürün içeriğini düzeltirken ürün kartı nasıl hazırlanır yazısındaki içerik kontrol listesini kullanın. Hasar ve kayıp kayıtlarının tutulması için kayıp ve hasarlı kargo nasıl takip edilir yazısına, kargo firmasını ölçmek için kargo firması performansı nasıl ölçülür yazısına bakın.

Ders 7: Aksiyonların etkisi nasıl hesaplanır?

Kısaca: Önlenen iade sayısını birim maliyetle çarpın ve yeni iade oranını hesaplayın.

Üç aksiyonla toplam önlenen iade 30 + 15 + 11 = 56'dır. Yeni iade sayısı 220 − 56 = 164, yeni iade oranı 164 ÷ 2.000 = %8,2'dir. Önlenen maliyet 56 × 95 = 5.320 ₺'dir.

GrafikÜç aksiyonun aylık etkisi: 5.320 ₺ tasarruf
  1. Aylık iade maliyeti (220 iade)20.900 ₺
  2. Önlenen iadelerin maliyeti (56 iade)−5.320 ₺
  3. Aksiyon sonrası aylık iade maliyeti (164 iade)15.580 ₺

Örnek değerlerle hazırlanmıştır. Hesap: 20.900 − 5.320 = 15.580 ₺.

Yıllık etki 5.320 × 12 = 63.840 ₺'dir ve hesapta müşteri memnuniyeti, olumsuz yorum ve puan etkisi yoktur. Aksiyonların kendi maliyetini (ölçü tablosu hazırlama emeği, güçlendirilmiş ambalajın birim fiyatı) mutlaka hesaba katın. Örneğin ambalaj iyileştirmesi sipariş başına 2 ₺ artırıyorsa 2.000 sipariş için aylık 4.000 ₺'lik bir maliyet gelir ve hasar iadesinden kazanılan 11 × 95 = 1.045 ₺'yi aşar; bu aksiyon kendini karşılamaz. Kazancı her aksiyon için ayrı ayrı hesaplayın. Ambalaj tarafı için ambalaj maliyeti nasıl hesaplanır ve düşürülür yazısına bakın.

Örnekten çıkanlarİade nedeni analizi örneğinin dört sayısı
  • %70iadelerin ürün içeriği ve ambalaj kaynaklı payı (154 ÷ 220)
  • %45,5iki ürünün (A ve C) iade payı
  • 20.900 ₺aylık iade maliyeti
  • %8,2aksiyonlardan sonra beklenen iade oranı

Ders 8: İade nedenleri nasıl izlenir?

Kısaca: Beş göstergeyi aylık izleyin: iade oranı, neden payları, ürün bazlı oran, aylık iade maliyeti ve aksiyonların etkisi.

GöstergeNasıl hesaplanırÖrnek değer
İade oranıİade ÷ Sipariş%11,0 → %8,2
Neden payıNedenle iade ÷ Toplam iadeBeden %35, açıklama %20, hasar %15
Ürün bazlı oranÜrünün iadesi ÷ Ürünün siparişiA %15, C %16
Aylık iade maliyetiİade × birim maliyet20.900 ₺ → 15.580 ₺
Diğer payıDiğer kodlu iade ÷ Toplam iade%6,4 (hedef: %10'un altı)

Göstergeleri kaydedilmiş rapor olarak tutun ve her ay aynı biçimde karşılaştırın. Bir aksiyonun etkisi ancak o nedenin payı ve adedi düştüğünde kanıtlanır; toplam oran mevsim ve kampanya yüzünden dalgalanabilir. Kampanya dönemlerinde iade oranı genellikle farklı seyreder; kampanya sonrası satış düşüşü nasıl ölçülür yazısındaki gibi dönemi ayrı değerlendirin. Raporu haftalık toplantıya taşımak için haftalık yönetim raporu nasıl hazırlanır yazısına bakabilirsiniz.

Okumanızı öneririzKargoya Verme Süresi Nasıl Ölçülür ve Kısaltılır? Süre Dağılımı, Gecikmenin Maliyeti, Gecikme Nedenleri, Puan Eşiği Etkisi ve İyileştirme Eğitimi

İade nedenlerini analiz ederken en sık yapılan hatalar nelerdir?

  1. Nedeni serbest metin bırakmak. Analiz edilemez, "diğer" yığını büyür.
  2. Müşterinin seçtiği nedeni olduğu gibi almak. Müşteri çoğu zaman "ürün istediğim gibi değil" der; asıl neden ürünü inceleyince bulunur.
  3. Yalnız toplam orana bakmak. Ürün farklarını göremezsiniz.
  4. Her ürünü aynı aksiyonla düzeltmeye çalışmak. Beden sorunu olan ürün için ambalaj çalışması yapılır.
  5. Aksiyonun maliyetini hesaba katmamak. Kazançtan pahalı bir iyileştirme zarar yazar.
  6. Etkiyi ölçmemek. Aksiyon yapıldı ama neden payı izlenmedi.
  7. Kontrol dışı nedenle uğraşmak. "Vazgeçti" iadesini azaltmak için harcanan emek en düşük getirili çalışmadır.

NetKasam ile iade nedeni analizi nasıl kolaylaşır?

  • Siparişler tek ekranda. Pazaryeri ve e-ticaret siparişlerini tek panelde görür, durumuna göre filtrelersiniz (sipariş yönetimi).
  • İade faturası ve stok. İade edilen ürünün faturasını düzenler, stok hareketlerini detaylı stok hareketleri raporunda izlersiniz (stok yönetimi).
  • Varyantlı ürün takibi. Beden ve renk gibi varyantların stoklarını ayrı izlediğiniz için beden kaynaklı iadeyi varyant düzeyinde görebilirsiniz.
  • Kayıtlı raporlar. Aylık iade raporunu kaydedip Excel'e aktarırsınız (raporlar).
  • Kargo entegrasyonu. Kargo durumunu izler, hasar ve geç teslim kayıtlarını tutarsınız (kargo entegrasyonu).
  • Ön muhasebe ücretsiz. e-Fatura, cari, stok, kasa, banka ve gider yönetimi her pakette ücretsizdir; ayrıntı için fiyatlar sayfasına bakın.

Mini sınav: Öğrendiklerinizi deneyin

Kısaca: Aşağıdaki 5 soruyu cevaplayın, ardından cevap anahtarıyla karşılaştırın. 4 ya da 5 doğru, eğitimi tamamladığınızı gösterir.

  1. 2.000 siparişten 220'si iade edildiyse iade oranı yüzde kaçtır?
  2. 77 iade beden uyumsuzluğundan geliyorsa toplam iadenin yüzde kaçıdır?
  3. Bir iadenin birim maliyeti 95 ₺ ise 220 iadenin aylık maliyeti nedir?
  4. 56 iade önlenirse yeni iade oranı yüzde kaçtır?
  5. 56 önlenen iadenin aylık tasarrufu nedir?

Cevap anahtarı:

  1. 220 ÷ 2.000 = %11.
  2. 77 ÷ 220 = %35.
  3. 220 × 95 = 20.900 ₺.
  4. (220 − 56) ÷ 2.000 = 164 ÷ 2.000 = %8,2.
  5. 56 × 95 = 5.320 ₺.

İade Nedeni Analizi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İade nedeni analizi nasıl yapılır?

Her iadeye önceden tanımlı bir listeden tek bir neden kodu verilir. Nedenler adet ve yüzde olarak sıralanır, ardından ürün bazında iade oranı çıkarılır ve kontrol edilebilir nedenler için aksiyon planlanır.

İade nedenleri nasıl kodlanmalı?

Altı ila sekiz kodluk, birbirini dışlayan bir liste kullanın: beden uyumsuz, açıklamadan farklı, hasarlı, geç teslim, vazgeçti ve diğer gibi. Her kodun düzeltebilecek tarafını yazın.

Müşterinin seçtiği neden yeterli mi?

Genellikle değil. Müşteri çoğu zaman genel bir neden seçer. Ürünü teslim aldıktan sonra kendi kontrolünüzle kodu doğrulayın ya da düzeltin.

Ürün bazında iade oranı neden önemli?

Toplam oran ürünler arasındaki farkı gizler. Az sayıda ürün, iadelerin büyük bölümünü üretir; aksiyonu oradan başlatmak daha verimlidir.

Bir iadenin maliyeti nasıl hesaplanır?

İade kargosu, işleme ve yeniden paketleme emeği, müşteri iletişimi ve yeniden satılamayan ürünün değer kaybı toplanır. Birim maliyet nedene göre değişebilir.

Hangi iade nedenleri kontrol edilebilir?

Ürün içeriğinden (ölçü, açıklama, görsel), ambalajdan ve kargo performansından kaynaklananlar kontrol edilebilir. Müşterinin vazgeçmesi büyük oranda kontrol dışıdır.

Aksiyonun işe yaradığını nasıl anlarım?

Hedeflenen nedenin adedi ve payı düşmelidir. Toplam oran mevsim ve kampanyadan etkilendiği için neden bazlı karşılaştırma yapın.

İade nedenleri ne sıklıkla izlenmeli?

Aylık. Kampanya dönemleri ayrıca değerlendirilir, yüksek iadeli ürünler haftalık da izlenebilir.

Sonuç: İadeyi yüzdeyle değil nedeniyle yönetin

Bugün yapabileceğiniz en faydalı iş, son bir ayın iadelerine neden kodu vermek ve nedenleri adet olarak saymaktır. Sonra iade oranı en yüksek iki ürünü bulun, o ürünlerin baskın nedenine tek bir aksiyon belirleyin ve bir ay sonra neden payını yeniden ölçün. Küçük ama doğru yönlendirilmiş bir değişiklik, genel bir iyileştirme çalışmasından daha fazla iadeyi önler.

Ön Muhasebe Artık Tamamen Ücretsiz

NetKasam ile ön muhasebe ve e-Fatura işlemlerini hiçbir ücret ödemeden yönetin. Cari hesap, stok, tahsilat ve daha fazlası tek panelde, tamamen ücretsiz.

Ücretsiz BaşlaKargo Entegrasyonu

Benzer Blogları okuyun

19 ücretsiz araç

Komisyon, kargo, KDV ve kâr hesapları tarayıcınızda, kayıt olmadan.

Tüm araçlar