İşletme Kredisinin Gerçek Maliyeti Nasıl Hesaplanır? Taksit, Tahsis Ücreti, Etkin Yıllık Oran, Vade Seçimi ve Krediyle Alınan Stoğun Getirisi Eğitimi

Banka "aylık %3,5 faizle 12 ay vadeli işletme kredisi" teklif ediyor. Kafanızda hızlı bir hesap yapıyorsunuz: 3,5 çarpı 12, yıllık %42. Sonra tahsis ücreti, faiz üzerindeki vergiler ve aylık bileşik işleyen faizin etkisi devreye giriyor ve gerçek maliyet %50'nin üzerine çıkıyor. Kredi doğru zamanda çok iyi bir araçtır, ama gerçek maliyetini bilmeden çekilen kredi, sessizce kârın bir bölümünü bankaya taşır.

Bu yazı bir anlatım değil, 8 derslik bir uygulama eğitimidir. İşletme kredisinin gerçek maliyeti nasıl hesaplanır sorusunu 500.000 ₺'lik örnek bir kredi üzerinden cevaplayacağız: taksit ve toplam faiz hesabını, tahsis ücretinin etkin maliyete etkisini, basit ve bileşik yıllık oranın farkını, vade seçiminin sonucunu, kredi ile alınan stoğun kâr getirip getirmediğini, taksidin nakit akışına yükünü, kredi ile erken ödeme iskontosu arasındaki tercihi ve izleme düzenini. Sonda mini sınav ve cevap anahtarı var. Taksit hesabını araçla yapmak için kredi hesaplama aracına bakabilirsiniz; bu yazı, sonucu işletme kararına çevirmeyi anlatır.

Bu eğitimin sonunda neleri yapabileceksiniz?

Kısaca: Taksiti ve toplam maliyeti hesaplayacak, etkin yıllık oranı bulacak, vade ve nakit yükü kararını rakamla verecek ve krediyle yapılan işin finansman maliyetini karşılayıp karşılamadığını kontrol edeceksiniz.

Eğitimin 8 dersi: (1) kredi maliyetinin neden yanlış okunduğu, (2) taksit ve toplam faiz, (3) etkin yıllık maliyet, (4) vade seçimi, (5) krediyle alınan stoğun getirisi, (6) nakit akışı yükü, (7) kredi mi iskonto mu, (8) izleme göstergeleri.

Ders 1: Kredi maliyeti neden çoğu zaman eksik okunur?

Kısaca: Üç şey maliyeti olduğundan düşük gösterir: aylık oranın 12 ile çarpılması, tek seferlik ücretlerin unutulması ve faizin üzerindeki vergilerin hesaba katılmaması. Doğru ölçü, bu üçünü içeren etkin yıllık orandır.

Bu eğitimde tahsis ücretini örnek koşul olarak 5.000 ₺ aldık; faize eklenen vergi varsa oranını teklifteki gibi ekleyin. Oran ve ücretler bankadan bankaya ve dönemden döneme değişir; teklifteki rakamları kullanın. Örnek kredi: 500.000 ₺, aylık %3,5 faiz, 12 ay vade, eşit taksit.

Ders 2: Taksit ve toplam faiz nasıl hesaplanır?

Kısaca: Eşit taksit, anaparayı ve faizi vadeye eşit paylar halinde böler. Toplam geri ödeme, taksidin ay sayısıyla çarpımıdır; fark, toplam faizi verir.

500.000 ₺, %3,5 aylık, 12 ay: taksit 51.741,97 ₺, toplam geri ödeme 620.903,70 ₺ ve toplam faiz 120.903,70 ₺. Ücret ekleyince toplam çıkış 500.000 + 120.903,70 + 5.000 = 625.903,70 ₺'dir; yuvarlayarak 625.904 ₺ yazıyoruz.

Kredinin toplam maliyeti 125.904 ₺, yani anaparanın %25,2'si. Aylık taksit 51.742 ₺ ise, aylık satışlardan bu tutarı karşılamak için ek bir kâr ya da nakit girişi gerekir. Taksidi hesaplarken ödeme planında anapara ve faiz payının ay ay nasıl değiştiğine de bakın: ilk aylarda taksidin büyük kısmı faizdir (ilk ay 17.500 ₺ faiz, 34.242 ₺ anapara). Ay ay planı kredi hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Ders 3: Etkin yıllık maliyet nasıl bulunur?

Kısaca: Aylık oranın 12 ile çarpımı basit yıllık oran verir; gerçek maliyet bileşik hesaplanır. Tahsis ücreti, ele geçen tutarı azalttığı için etkin oranı yükseltir.

Fark küçük değil: aynı kredi için "%42" ile "%54" arasında 12 puan var; 500.000 ₺ üzerinden bu, yıllık yaklaşık 60.000 ₺'lik bir maliyet farkı demektir. Karar için bileşik ve ücretli etkin oranı kullanın; çünkü kredinin alternatifi (öz sermaye, tedarikçi vadesi, iskonto) da yıllık getiri olarak yorumlanır. Faiz ve vade farkı mantığını vade farkı nasıl hesaplanır yazısında da bulabilirsiniz.

Ders 4: Vade seçimi toplam maliyeti nasıl değiştirir?

Kısaca: Vade uzadıkça aylık taksit düşer ama toplam faiz yükselir. Taksit rahatladıkça maliyet artar; seçim nakit gücü ile toplam maliyet arasındaki dengedir.

Vadeyi 12 aydan 24 aya çıkarmak taksidi 20.605 ₺ düşürür (51.741,97 − 31.136,42), ama toplam faizi 126.370 ₺ artırır (247.273,96 − 120.903,70); yani 12 ay boyunca rahatlattığınız her 100 ₺ için yaklaşık 51 ₺ daha faiz ödersiniz (126.370 ÷ 247.266). Etkin yıllık oran ise vade uzadıkça biraz düşer (%54,13 → %52,80), çünkü sabit ücret daha uzun bir döneme yayılır; ama toplam maliyet tutarı yine yükselir. Bu yüzden kredinin yıllık oranına değil, toplam faize ve krediyle yapılacak işin getirisine bakın.

Genel kural: kredi ile finanse edilen işin geri dönüş süresi kadar vade seçin. Stok alımı için ürünün devir süresi 2-3 ay ise 24 aylık vade, ürünün satış döngüsünden çok daha uzun bir borçlanmadır; krediyi ve taksit planını kısa tutmak, ürünün nakde dönüşümüyle uyumlu olmasını sağlar. Nakit döngüsünün hesabı için nakit dönüşüm döngüsü nasıl hesaplanır yazısına bakın.

Ders 5: Krediyle alınan stok finansman maliyetini karşılar mı?

Kısaca: Krediyle stok almak, stok devir süresi boyunca faiz ödemek demektir. Devir başına katkı finansman maliyetini aşıyorsa kredi değer üretir; aşmıyorsa kâr bankaya gider.

Örnek: 500.000 ₺'lik kredi stoğa gidiyor. Stok 60 günde satılıyor: satış geliri 750.000 ₺, komisyon ve kargo gibi değişken giderler satışın %20'si (150.000 ₺). Devir başına katkı 750.000 − 500.000 − 150.000 = 100.000 ₺. İki aylık bileşik finansman maliyeti 500.000 × (1,035² − 1) = 35.612,50 ₺.

Devir yavaşladıkça iki şey olur: finansman maliyeti büyür ve aynı katkı daha uzun bir döneme yayılır. 60 günde dönen stok ayda yaklaşık 32.000 ₺ net katkı bırakırken, 120 günde dönen aynı stok yalnız 6.600 ₺ bırakır; yani yavaşlama katkıyı beşte bire indirir. Başabaş: devir başına katkının finansman maliyetine eşit olduğu nokta; örnekte 60 günde katkı marjının maliyet üzerinden %7,1'in (35.612,50 ÷ 500.000) üzerinde olması gerekir. Krediyle yavaş dönen ürün almak, kredinin en pahalı kullanımıdır. Devir hızının hesabı için stok devir hızı nasıl hesaplanır, yavaş ürünlerin eritilmesi için ölü stok nasıl eritilir yazılarına bakın.

Ders 6: Taksit nakit akışına ne kadar yük bindirir?

Kısaca: Taksit, aylık net nakit girişinin makul bir bölümünü aşmamalıdır. Kapsama oranı, taksidin aylık net nakit girişine bölünmesiyle bulunur.

Aylık net nakit girişi (tüm giderler ve vergiler düşüldükten sonra elinize kalan) örnek olarak 150.000 ₺ alınırsa taksit yükü şöyle olur:

Hesapta bir risk payı bırakın: satışlar mevsimsel düşebilir, tahsilat gecikebilir. Taksidin net nakit girişinin %25-30'unu aşmamasını hedeflemek bir kuraldan çok, ihtiyatlı bir başlangıç ölçüsüdür; kendi nakit akışınızın oynaklığına göre ayarlayın. En kötü ay senaryosuyla da test edin: nakit girişi %30 düşerse (105.000 ₺) 12 aylık taksit %49,3'ü yer. Bu hesabı nakit akış tablosu nasıl hazırlanır yazısındaki yapıyla, taksit tarihlerini de sabit gider ve ödeme takvimi nasıl oluşturulur yazısındaki gibi takvime ekleyerek yapın.

Ders 7: Kredi mi, tedarikçi iskontosu mu, özkaynak mı?

Kısaca: Finansman kararında üç alternatifi aynı yıllık orana çevirip karşılaştırın: kredi maliyeti, tedarikçi iskontosunun getirisi ve özkaynağın fırsat maliyeti.

Tedarikçi "2/10 net 30" veriyorsa (10 günde ödeyene %2 iskonto), iskontonun basit yıllık getirisi 2 ÷ 98 × 360 ÷ 20 = %36,7'dir. Kredinin aynı bazdaki (basit) yıllık karşılığı %42'dir (aylık %3,5 × 12). Yani krediyle iskontolu ödeme yapmak zararlıdır: %36,7 kazanırken %42 ödersiniz. Kendi nakdiniz varsa ve yatırım alternatifiniz %36,7'den azsa iskontoyu almak mantıklıdır.

Karşılaştırmayı aynı bazda (hepsi basit ya da hepsi bileşik) yapın; farklı bazları karıştırmak yanlış karar doğurur. İskonto hesabının ayrıntısı için peşin ödeme iskontosu nasıl hesaplanır, tedarikçiyle vade görüşmesi için tedarikçi ödemeleri nasıl planlanır ve çalışma sermayesi nasıl hesaplanır yazılarına bakın. Krediyi, daha ucuz bir alternatif (tedarikçi vadesi, tahsilatı hızlandırma) tükendikten sonra son çare olarak düşünmek çoğu zaman en sağlıklı sıradır.

Ders 8: Kredi nasıl izlenir?

Kısaca: Altı göstergeyi izleyin: etkin yıllık maliyet, kalan anapara, aylık taksit yükü, krediyle finanse edilen işin devir süresi, finansman maliyetinin cirodaki payı ve kredinin getirisi.

Etkin maliyet beklediğinizden yüksekse krediyi yeniden müzakere edin ya da daha kısa vade seçin. Taksit yükü yükseliyorsa yeni kredi yerine mevcut krediyi yeniden yapılandırmayı değerlendirin. Devir süresi uzuyorsa, kredinin finanse ettiği stok sorunludur; önce stoğu çözün. Göstergeleri diğer yönetim verileriyle birlikte okumak için haftalık yönetim raporu nasıl hazırlanır yazısına bakın. NetKasam'da kasa, banka ve gider kayıtlarıyla taksit ödemelerini ve nakit akışını izleyebilir, stok raporlarından devir süresini hesaplayabilir ve kayıtlı raporları Excel'e aktarabilirsiniz; ayrıntı için gider yönetimi, stok yönetimi ve raporlar sayfalarına bakın.

İşletme kredisi hesabında en sık yapılan hatalar nelerdir?

1. Aylık oranı 12 ile çarpıp bırakmak. Bileşik etki ve ücretler maliyeti 10-12 puan artırabilir.
2. Tahsis ve diğer ücretleri saymamak. Ele geçen tutar azalır, etkin oran yükselir.
3. Faiz üzerindeki vergiyi hesaba katmamak. Teklifte varsa taksit büyür.
4. Yalnız taksite bakmak. Düşük taksit için uzayan vade, toplam faizi artırır.
5. Vadeyi işin geri dönüş süresinden uzun seçmek. Ürün bitince borç sürer.
6. Krediyle yavaş dönen stok almak. Finansman maliyeti katkıyı yer.
7. Kredi ile iskontoyu karşılaştırmamak. Düşük getirili iskonto için pahalı kredi çekilir.

NetKasam ile kredi ve nakit takibi nasıl kolaylaşır?

• Kasa ve banka takibi. Taksit ödemelerini ve banka hareketlerini kayıt altında izlersiniz (gider yönetimi).
• Gider yönetimi. Faiz ve ücret giderlerini kaydeder, finansman maliyetini ayrı görürsünüz.
• Stok hareketleri raporu. Krediyle alınan stoğun devir hızını izlersiniz (stok yönetimi).
• Cari ve hatırlatma. Borç ve alacakları müşterilere düzenli hatırlatır, tahsilatı hızlandırırsınız (cari hesap takibi).
• Kayıtlı raporlar. Gider, tahsilat ve stok raporlarını kaydeder, Excel'e aktarır, kredi göstergelerini kendi tablonuzda hesaplarsınız (raporlar).
• Ön muhasebe ücretsiz. e-Fatura, cari, stok, kasa, banka ve gider yönetimi her pakette ücretsizdir; ayrıntı için fiyatlar sayfasına bakın.

Mini sınav: Öğrendiklerinizi deneyin

Kısaca: Aşağıdaki 5 soruyu cevaplayın, ardından cevap anahtarıyla karşılaştırın. 4 ya da 5 doğru, eğitimi tamamladığınızı gösterir.

1. 100.000 ₺ kredi, aylık %2 faiz, 12 ay vadede eşit taksit 9.455,96 ₺ ise toplam geri ödeme ve toplam faiz nedir?
2. Aylık %2'nin yıllık bileşik karşılığı yaklaşık kaçtır ve basit hesapla fark nedir?
3. Tahsis ücreti 1.000 ₺ ise ele geçen net tutar kaçtır?
4. Aylık net nakit girişi 40.000 ₺ ise bu taksidin yükü yüzde kaçtır?
5. 100.000 ₺'lik stok 60 günde dönüyor, aylık finansman %2 (bileşik). İki aylık finansman maliyeti kaçtır?

Cevap anahtarı:

1. 9.455,96 × 12 = 113.471,52 ₺; toplam faiz 13.471,52 ₺.
2. 1,02¹² − 1 ≈ %26,82; basit hesap %24; fark yaklaşık 2,8 puan.
3. 100.000 − 1.000 = 99.000 ₺.
4. 9.455,96 ÷ 40.000 = %23,6.
5. 100.000 × (1,02² − 1) = 100.000 × 0,0404 = 4.040 ₺.

Sonuç: Elinizdeki kredi teklifinin etkin yıllık oranını hesaplayın

Bugün yapabileceğiniz en faydalı iş, elinizdeki ya da düşündüğünüz kredi teklifinin aylık oranını, vadesini ve ücretlerini yazıp üç sayı hesaplamaktır: toplam geri ödeme, etkin yıllık oran ve taksidin aylık net nakit girişine oranı. Ardından krediyle yapacağınız işin devir başına katkısını finansman maliyetiyle karşılaştırın. Sonraki adım, teklifleri aynı tabloya koyup en ucuz değil, işinizin geri dönüş süresine en uygun vadeyi seçmektir.